UMRZEĆ W DESZCZU

Aleksander  Sowa

Copyright by Aleksander Sowa 2006

ISBN 978-83-272-3435-3

Aleksander Sowa

Wydawnictwo Autorskie Wydawca

www.wydawca.net

All rights reserved.

Ten ebook może być używany wyłącznie przez osobę, która go kupiła. Nie może być ponownie sprzedawany, kopiowany, rozpowszechniany (w częściach lub całości) lub wypożyczany innej osobie. Jeśli chcesz się podzielić tą książką z kimś innym, należy kupić dodatkową kopię. Jeśli czytasz tę książkę a jej nie kupiłeś, oznacza to, że popełniasz przestępstwo i nie uszanowałeś mojej ciężkiej pracy.

Wydanie III, Opole 2011

Historię tę dedykuję wszystkim tym, dla których miłość stała się przekleństwem i cierpieniem, i tej, dzięki której kiedyś byłem szczęśliwy.

Marteczce

Amsterdam

Biały proszek niechętnie rozpuszczał się pomiędzy kostkami lodu w polskiej wódce. Artur czuł chłód pustej szklanki w swojej dłoni. W tej jednak chwili nie miało to dla niego najmniejszego znaczenia. Podobnie jak wszystko. Jak cała reszta.

Siedział w obszernym fotelu obitym czarną, lśniącą skórą w swoim mieszkaniu. Był mężczyzną w wieku około lat czterdziestu, z tych, którzy wraz z wiekiem nie tracą na atrakcyjności, ale stają się jeszcze bardziej interesujący. Miał na sobie ciemne ubranie, którego koloru stojąca w drzwiach dziewczyna mogła się w panującym mroku tylko domyślać. Patrząc na niego, pomyślała, że brak krawatu nadaje jego postaci pociągającej swobody. Czuła subtelny zapach wody kolońskiej, który przyjemnie łechtał jej nozdrza. Mogłaby pomyśleć: on wygląda jak milion dolarów w gotówce. Do całości sylwetki Artura nie pasowały jednak przydługie włosy, kilkudniowy gęsty zarost, brak butów i skarpetek.

Gdyby w tym pokoju było więcej światła, pewnie dostrzegłaby też na ciemnych włosach pierwsze ślady tego, że jego młodość staje się powoli wspomnieniem. W przydługawych i zaniedbanych kosmykach pojawiały się lśniące świeżą siwizną włosy. Wnętrze mieszkania na poddaszu sześciopiętrowej kamienicy, w którym się znajdowali, pogrążone było w głębokim półmroku i jeszcze głębszym bałaganie. Jego widoczny bezmiar ograniczał chyba jedynie brak światła. Wokół na podłodze leżały puste butelki, ubrania i porozrzucane zdjęcia, szczegółów, których nie widziała. Artur, siedząc w fotelu, wpatrywał się w ścianę mroku i ulewnego deszczu za oknem, które mimo nocy dawało nieco światła z łuny po grążonego we wrześniowej nocy miasta. Deszcz jednostajnie wygrywał swoją nutę kroplami wody rozbijanymi o dachówki.

Amsterdam mimo późnej nocy nadal żył. Odgłosy miasta odbijały się od gęsto padającego deszczu. Wraz z nim w szyby uderzał podmuchami wiatr, wypełniając zawodzeniem wnętrze mrocznego poddasza. Jako taką jasność nadawało temu lokum jedynie światło ogromnego akwarium rzucające blask na nieco bardziej pogrążony w ciemności drugi fotel. Dziewczyna po chwili wahania weszła i miękko zamknęła za sobą drzwi. Mężczyzna spojrzał w jej stronę. Jego oczy miały szary, beznamiętny wyraz. Nie płakał, lecz mimo tego jego twarz wyrażała ogromny smutek. Dziewczyna usiadła w drugim fotelu i włączyła dyktafon. Nie zadawała pytań. Nie odzywała się. Czasem tylko przygryzała swoje piękne, pełne usta. Pozwoliła, aby scenariusz toczył się według Artura. Był to przedziwny monolog, którego sens jest w stanie pojąć ten, którego szaleństwo doprowadza do miejsca, kiedy następny krok jest już ostatnim. Mówił cicho, niemal szeptem. Smutny wzrok utkwił w oknie. Kiedy przerywał, w pokoju słyszała tylko szum wody w akwarium i złowieszczy odgłos przepływającego przez jego gardło płynu. Kiedy odejmował szklankę od ust, jego słowa subtelnie zmieniały intonację. Mówił coraz ciszej i coraz wolniej. Zdania zdawały się przedzierać przez gardło. Wydawało się jej, że za kilka, może kilkanaście minut Artur zamilknie, by pogrążyć poddasze w całkowitej ciszy. Musiało być w jego słowach coś dramatycznego. Dyktafon ustawiony na stoliku dawno skończył nagrywanie, a dziewczyna nadal była wsłuchana w przejmującą pieśń, zupełnie tego nie zauważając. Nie zauważyła też ogromnej łzy, która spłynęła po policzku i teraz drżała na jej namiętnych ustach. Mężczyzna mówił bardzo dobrze po angielsku, wręcz doskonale. Jednak dziennikarka wyczuwała dziwny, niepokojąco słowiański akcent. Jakby w każdym wypowiadanym zdaniu czuła tę chwilę, kiedy kończy się cisza przed wielką ulewą. Czasem wyraźnie słyszała niezrozumiałe, obco brzmiące słowa, które pochodziły zapewne z któregoś słowiańskiego języka. Może z polskiego albo z czeskiego? Nie wiedziała, z jakiego i mogła się tego tylko domyślać. Wypowiadał niezrozumiałe słowa, niekiedy całe zdania w tym szeleszczącym języku. Czasem były to imiona, a czasem… Na razie rozumiała tyle, że patrzy na historię człowieka. Widziała, że jest na krawędzi. I to ona będzie świadkiem jego upadku i śmierci. Słuchała zmęczonego mężczyzny z kilkudniowym zarostem na twarzy i nie potrafiła powstrzymać łez, choć przecież widziała niejedno. Ludzkie tragedie to przecież jej chleb powszedni. Im gorsza wiadomość – tak naprawdę – tym lepsza. Patrzyła jednak spod srebrnych oprawek, młodymi, przepięknie dziewczęcymi oczyma. Oczyma, które nie potrafiły w to wszystko uwierzyć… Słuchała. Elektryzujący szept odkrywał przed nią nowe światy. Myślała. Kiedy do niej dziś zadzwonił, w słuchawce usłyszała głęboki, aksamitny, męski głos:

– Chciałaby pani mieć naprawdę niecodzienny materiał?

Po jej plecach od dołu, wzdłuż kręgosłupa, przebiegł dreszcz, jaki czuła zawsze, kiedy poruszył ją jakiś piękny utwór muzyczny.

– A jakiś szczegół na temat tego, co ma mi pan do powiedzenia? – zapytała odważnie, ale i delikatnie, tak aby go nie spłoszyć.

– Możesz przeprowadzić wywiad… ostatni wywiad. I możesz być ze mną w chwili, kiedy będę umierał.

– Jest pan chory na jakąś nieuleczalną chorobę?

W końcu wielu ludzi codziennie umiera, nie jest to znów jakiś rewelacyjny materiał, pomyślała.

– Nie pytaj teraz, albo chcesz widzieć moje samobójstwo, albo dzwonię do innej siksy, która będzie zadowolona. – W tonie odpowiedzi wyczuła irytację.

– Dobrze, proszę powiedzieć, kiedy i gdzie się spotkamy – szybko się zgodziła.

– Przyjedź sama, do mnie do domu, mieszkam przy Loletzplein 64, na ostatnim piętrze. Nie bój się – nie ciebie chcę zabić… bądź wieczorem.

Jej wesołkowatość w jednej chwili ustąpiła.

– Nazywam się Artur Sadovsky…

Dziennikarka wciąż siedziała przy biurku. Trzymała w ręku słuchawkę, mimo że mężczyzna rozłączył się. Nie ma co, taki telefon nie zdarza się codziennie.

– Simon, jak nazywa się ten fotograf od Jugosławii? – krzyknęła do kolegi po drugiej stronie sali redakcji.

– Jaki fotograf?

– Ten od World Press Photo, ty chyba kiedyś robiłeś z nim wywiad. Chłopak zamyślił się chwilę i odparł z wahaniem:

– Ten Polak, czy tam… Czech?… tak… Sadovsky, Artur Sadowski – po czym wrócił do swojej popołudniowej kawy.

Dziewczyna usiadła na krześle i zrozumiała, że musi tam iść za wszelką cenę. Nie wiedziała wprawdzie, czy nie jest to przypadkiem głupi żart, czy może przypadkiem facet nie ześwirował i czy jeśli tam pójdzie, wróci cała. Ale jeśli wróci, będzie mieć z pewnością materiał, którego nie miała jeszcze nigdy. Wskazówka wielkiego zegara przesunęła się i wskazywała właśnie pierwszą. Czas mijał.

Mo

Urodziłem się w małym miasteczku, które leży w pięknie położonej dolinie, pomiędzy kilkoma niewysokimi górami, w Sudetach – nie musisz znać jego nazwy, do niczego nie jest ci ona potrzebna – Artur mówił, a jego głos wyrażał spokój i niesamowity ładunek smutku. Miasto należy teraz do Republiki Czeskiej. Wtedy jeszcze była to Czechosłowacja. Nie miałem wtedy paszportu, lecz gdybym go miał, miałbym w rubryce narodowość wpisane – czeska. Moja matka była Czeszką, mieszkała tam i tam poznała mojego ojca. Ojciec był Polakiem. Dzieliła ich granica, łączyło ich wszystko inne. Łączyła ich miłość. Miasteczka, w których mieszkali, oddalone były od siebie tylko o kilka kilometrów i oczywiście o granicę. Kiedy ojciec miał dziewiętnaście lat, poznał moją matkę. Owocem ich miłości byłem ja. Do piątego roku życia wychowywali mnie rodzice ojca. Matka, razem z ojcem, kończyła studia w Pradze. Potem i ja tam zamieszkałem. Mówiłem po czesku, co zresztą powinnaś słyszeć – ale ojciec zawsze rozmawiał ze mną po polsku. Kiedy skończyłem szkołę podstawową, rodzice zdecydowali, że odtąd będę mieszkać w internacie. Wiele lat dziękowałem im za to. Teraz wiem, że w ten sposób na zawsze zmienili moje życie. Nigdy przedtem i nigdy potem nic nie rzucało takiego cienia na moje losy. Przeklinam dzień, w którym podjęli tę decyzję. Ojciec sprawił – oczywiście dla mnie zupełnie nieświadomie

– że polskim władałem tak samo dobrze jak czeskim, więc wyjechałem do Polski, aby się uczyć. Miałem zostać wielkim lekkoatletą w sportowej szkole we Wrocławiu i przez większość dzieciństwa uprawiałem sport. Niestety nigdy nie zostałem Carlem Lewisem ani Benem Johnsonem, choć długo i ciężko pracowałem. Pewnej nocy, w pociągu do domu z Wrocławia do Pragi, zrozumiałem, że nigdy nie zostanę wybitnym sportowcem. Byłem jeszcze dzieckiem, choć to nie miało trwać długo. Mieszkałem w miejscu, gdzie świat wyglądał wspaniale, miałem kolegów, życie było kolorowe, proste i miało wytyczone cele, jak droga znaki i pasy na jezdni. Tam pierwszy poznałem smak życia, tam zapaliłem papierosa o tym niecodziennym, słodkim zapachu, którego teraz jest u was pełno. Tam wydarzyły się te wszystkie zdarzenia, które zwykliśmy obdarzać określeniem „pierwszy”. Pierwszy raz kochałem właśnie tam…

Chodziliśmy razem do klasy i mieszkaliśmy w jednym internacie, a mimo to przez cztery, a na pewno trzy lata nienawidziłem jej, a ona mnie. Teraz wiem, rozumiem już, że granica to bardzo umowne pojęcie. Czasem zamiast dzielić, może łączyć.

Mo-ni-ka… Trzy krótkie sylaby, a jakże wiele znaczą… Monika… Jak ja nienawidziłem i kochałem to imię… Monika… przy pierwszej sylabie usta układają się na kształt muśnięcia warg – mo… Przy drugiej wysuwają się wraz z językiem do przodu – ni… – by otworzyć się do pocałunku, kiedy wypowiadam swój grzech – …ka. Tylko jeszcze jedno słowo brzmi tak cudownie, słodko, i złowieszczo – kocham.

Wypowiedziałem je i stało się moją klątwą, przekleństwem i zbawieniem. Na całe życie. Jakże wiele dałbym, by móc je ponownie wypowiedzieć i by jej nigdy nie spotkać. Dopiero kiedy uniósł rękę w górę, młoda dziennikarka dostrzegła w ciemnościach, że wciąż trzymał w palcach jakiś przedmiot. Kawałek drutu, który musiał mieć dla niego istotne znaczenie. Była to wsuwka do włosów. Przysunął ją do warg i delikatnie musnął. Zamknął mocno oczy. Wydawało się jej, że zaraz popłyną z nich perliste łzy. Następnie uniósł szklankę, podniósł powieki i lodowatym wzrokiem ocenił jej zawartość. Szklanka była pusta. Wstał więc i chwiejnym krokiem, w milczeniu podszedł do lodówki i nakruszył lodu. Wrócił na fotel. Usiadł ciężko, podniósł butelkę, wydął wargi i wlał całą zawartość do szklanki. Powoli odłożył pustą już flaszkę. Zachowywał się nadzwyczaj spokojnie. Uniósł z podłogi talerzyk z proszkiem i wsypał zawartość do wódki. Wrzucił do szklanki wsuwkę, zamieszał i odłożył. Zdawał sobie sprawę, że kilka kolejnych łyków go zabije. I ona wiedziała, że wsypał do szklanki więcej niż jedną kreskę. Chciał dokończyć. Chciał dokończyć jej swoją historię. Teraz wiedziała, że nie żartował. Każdy samobójca, który nie chce umierać, chce zostawić list pożegnalny – pomyślała. Ja jestem jego listem. – Nie zostało mi już wiele czasu, ale kiedy skończę – kiedy już będzie po wszystkim – będziesz doskonale wiedziała, co zrobić. I jeśli mogę cię o coś prosić, to proszę tylko o jedno. Obiecaj mi, że nigdy nie będziesz mnie oceniać. Tylko tyle. Nic więcej. To chyba niewiele? Prawda? Pytanie zawisło w próżni jak schwytana w pajęczą sieć mucha; skinęła głową, bez pewności, czy w ciemnościach dostrzegł ten gest. Patrzył smutnymi oczami, których koloru nie umiała odgadnąć, w jej kierunku, ale zdawały się być martwe.

– Teraz uspokój się. Włóż kasetę i słuchaj – mówił dalej, wskazując jej miniaturowy magnetofon szklanką. Uświadomiła sobie w tej chwili, a raczej on jej to uświadomił, że kaseta w dyktafonie już się zapełniła. Wyjęła ją więc szybko i drżącymi – nie wiadomo od czego, strachu, przejęcia, emocji – rękoma włożyła następną. Pustą.

– Kiedy miałem siedemnaście lat, po raz pierwszy poznałem smak kobiety. Miała na imię Agnieszka. Była piękną blondynką o wspaniałych oczach. Trochę jak ty. Dziewczyna, zmieszana, uśmiechnęła się nieśmiało do siebie w swoim fotelu w kącie.

– Wiesz, wydarzenia z dzieciństwa zostają w nas na całe życie? To, co spotka dziecko w latach, kiedy nie rozumie jeszcze nic lub rozumie bardzo niewiele, jest jak zwrotnica na torach kolejowych. Wystarczy mały gest, mały ruch, jedno wydarzenie i jedna znajomość, aby całe cholernie dorosłe życie było już zupełnie inne. Pamiętaj o tym – jeśli kiedyś zostaniesz matką. Czytałaś Lolitę Nabokova?

– Nie… nie czytałam, ale oglądałam film – odparła dziewczyna troszkę zawstydzona, szybko się usprawiedliwiając. Spojrzał na nią. Pod jego świdrującym spojrzeniem poczuła, że wypowiedziała bardzo głupie zdanie.

Utonąć w twoich oczach

Pamiętam jej oczy do dziś, choć wtedy bałem się w nie patrzeć, by nie utonąć w ich błękicie. Pojechałem tego lata do dziadków do Polski na wakacje. Mieszkała niedaleko nas. Spotykaliśmy się. Wkrótce zakochałem się w niej młodzieńczą, szaloną, niecierpliwą i bezkompromisową – głupią miłością. A ona we mnie. Pewnej sierpniowej, rozgwieżdżonej nocy kochaliśmy się pod niebem, które było wtedy jedynym świadkiem naszego zespolenia ciał i dusz. Jakież to było nieudolne i dzikie jednocześnie. Wiedziałem, że kiedyś to nastąpi, nie wiedziałem tylko kiedy. Bałem się bardzo i przez cały czas mówiłem. Pragnęliśmy się wzajemnie jak sucha ziemia w lecie pragnie deszczu. Moja pierwsza w życiu kochanka zamknęła mi usta pocałunkiem. Tej nocy powiedziałem jeszcze tylko:

– Kocham cię, by za moment później usłyszeć to samo z ust, które jeszcze przed chwilą mnie namiętnie całowały.

Do końca sierpnia uciekaliśmy w to cudowne miejsce wielokrotnie. Uciekaliśmy, by ogniem naszych ciał rozpalać żar naszych serc. Kiedy umarł mój dziadek, po pogrzebie chciałem pójść w to miejsce, by ukoić ból po stracie jakże mi bliskiej osoby. Wyszedłem na polną drogę, którą wielokrotnie przemierzałem z moją Agnieszką, trzymając ją za rękę. Zobaczyłem autostradę i pędzące samochody. Nie było już naszej krainy rozkoszy, gdzie w miłosnym uścisku splataliśmy ciała. Nie było starego dębu, który stawał się co noc, wraz z gwiazdami, niemym świadkiem młodzieńczych uniesień. Nie było już mojej kochanki z drżącymi ustami jak krople rosy na pączuszkach róż, które tak bardzo lubiła, a ja co wieczór zrywałem je dla niej, kalecząc dłonie na różanych kolcach, w ogrodzie starej sąsiadki. Nie było wszystkiego od dawna. Wkrótce po naszych cudownych wakacjach zapadła na z pozoru niegroźną grypę, która przerodziła się w ciężkie zapalenie płuc. W ciągu kilkudziesięciu godzin moja maleńka kobietka przegrała samotną batalię z gorączką. Ja przegrałem – jakże boleśnie – wraz z nią. Przegrałem po raz pierwszy. Tego dnia, gdy zimny wicher osuszał moje łzy, a ja klęczałem samotnie na jej grobie, przeklinając cały świat, skończyło się moje dzieciństwo. Tego okrutnego listopadowego dnia, wznosząc zimne dłonie ku niebu, przekląłem Boga. A wraz z nim cały świat. Miałem siedemnaście lat. Przekląłem Boga, bo nigdy by na to nie pozwolił. Wszystkie te brednie czarnych o tym, że Bóg nas doświadcza, o tym, że trzeba z pokorą znosić przeciwności losu, obrzydzają mnie do dziś. Kimże jest Bóg, który pozwala odejść komuś takiemu, kim? Dlaczego nie zabierze ze świata tych, którzy świat czynią okrutnym, podłym i złym, a zabiera anioły? I wiesz, skąd wiem, że nie ma Boga? Bo anioły nie umierają, a skoro nie umierają, to ich nie ma – Agnieszka była aniołem i odeszła. Nie zabrał jej Bóg – nie zabrał jej diabeł. Odeszła po prostu. Odtąd wiem, że religia jest bzdurą i najlepszym interesem mafii w sutannach, jaki można by wymyślić. Nigdy nie uwierzyłem w tłumaczenia bożego postępowania. Uwierzyłem wreszcie, że nigdy nie istniał. Kiedy ojciec zabrał mnie, obejmując ramionami, do domu moich dziadków, zrozumiałem, jak bardzo go kocham. Nigdy po tym nie nazwałem go nawet w myślach „starym”. To jest charakterystyczne dla was, karmionych sieczką dla małolatów w telewizji, prasie i Internecie. Odtąd na zawsze już był moim ojcem. Był po prostu tatą. Od tego czasu zawsze mówiłem do niego: tato. Do końca. Wiele razy budził mnie sen, w którym znów byłem na tym cmentarzu. Sen, który wiele razy stawał się rzeczywistością. Życie dlatego jest okrutne, a jednocześnie wspaniałe, że współistnieje z pojęciem czasu nierozerwalnie. A on spokojnie zaciera nasze rany, nasze wspomnienia. Moje rany i moje wspomnienia były ciągle świeże i ciągle bolały, jak drzazga w palcu, z każdym ruchem mocniej i intensywniej. Wiedziałem już, że nie zostanę wielką gwiazdą lekkiej atletyki. Nie chciałem nią zostać i nie zależało mi na tym. Na niczym mi nie zależało! Poszedłem do swojego trenera, by powiedzieć, że widzimy się po raz ostatni. Wiedział o wszystkim i zaproponował mi dłuższą przerwę. Nie chciałem mu robić przykrości, zgodziłem się, choć doskonale wiedziałem, że nigdy nie wrócę na bieżnię. Że nigdy już jego dobrze zapowiadający się płotkarz nie przebiegnie ani metra. Nie chciałem już więcej przegrywać. Za bardzo bolało. Wycofałem się. Uciekłem. Uciekłem gdzie indziej. Miało to też swoje dobre strony. Mogłem już jeść, co chciałem, mogłem spróbować alkoholu. Miałem też więcej czasu. Moi koledzy, widząc mnie smutnego, zabierali mnie niemal siłą na różne imprezy, spotkania. Po raz pierwszy poznałem papierosa, gorzki smak piwa i palące uczucie, gdy piłem wódkę. Spodobało mi się takie towarzystwo, ci ludzie i ten klimat. Pozwoliło mi to zapomnieć na chwilę o przykrych chwilach. W szkole i w internacie oprócz nauki czasem bardzo dobrze się bawiłem. Zdarzało się, że budziłem się i nie byłem sam. Czasem niektóre z koleżanek w moim łóżku pojawiały się częściej, inne rzadziej. Czasem systematycznie, Ania, Kasia, Jolka czy Asia. Nawet Agnieszka. Potem znów Ania, znów, i jeszcze raz. Potem w Pradze Ina i Hanička. Jednak żadna nie była Agnieszką. W oczach żadnej z nich nie można było utonąć.

Ty jeden wiedziałeś

Ciągle byłem uczniem. Nadchodziły ostatnie wakacje szkoły średniej. Po wszystkim tym, co mnie spotkało, nie wiedziałem, co chcę robić w życiu. Znów nadszedł czerwiec, potem lipiec. Wakacje. Znów pojechałem do dziadków do Polski. Do tego miejsca, gdzie kiedyś była ona. Czasem było mi bardzo źle. Przychodziłem pod ogromną, starą brzozę. Pamiętam jej gałęzie z drobniutkimi listkami, szeleszczącymi na wietrze jak ogromne warkocze, zwisające z rozłożystych gałęzi.

– Nie wiesz, co to brzoza, prawda? Skąd możesz wiedzieć – Artur nagle, niespodziewanie dla dziewczyny, zaczął mówić po polsku. Zupełnie nic nie rozumiała i czuła się nieswojo, tym bardziej że patrzył teraz na nią i mówił wprost do niej.

– Betula! – wypowiedział nazwę łacińską. I znów patrząc w okno, szybko wypowiadał inne słowa.

– Można było się chwycić takiego warkocza i huśtać do woli, albo z jednego brzegu rzeki na drugi przelatywać, wisząc jak Tarzan na lianie. Zrozumiała ostatnie słowo. Znów spojrzał na dziewczynę i odparł na jej pytający wzrok.

– Yes, like Tarzan! – Po czym kontynuował:

– Siadałem na drewnianej ławce, którą dziadek chyba przed dwudziestoma laty zbił z desek i tam postawił. Pod brzozą. Tam, w ogrodzie, pod tym starym drzewem, rozmyślałem, wpatrując się w zapadające za góry słońce. Tam słońce zachodzi najpiękniej na świecie. W dupie mam zachody słońca na Majorce, Costa Brava i na Hawajach – tam, w kraju moich lat dziecinnych, słońce zawsze zachodzi najpiękniej. Tak bardzo chciałbym raz jeszcze zobaczyć to miejsce i przeżyć taki lipcowy wieczór – mężczyzna patrzył na fotografię, którą trzymał w dłoni. Po chwili milczenia wyrzucił ją na podłogę, wychylił spory łyk ze szklanki z rżniętego szkła i mówił dalej:

– Słońce zapadało wieczorami, by pogrążać mnie w półmroku, który zacierał kolory i kształty. By ofiarowywać mi co noc nowe tajemnice. By błysnąć miliardami gwiazd i tysiącami odgłosów nocy. Wychodziłem na wzgórze za domem, by wpatrywać się w zamierające światła Javornika, by posłuchać ciszy, przesypując piasek między palcami. Ciszy, którą śmiały naruszyć jedynie bezczelnie cykające swój szaleńczy

koncert świerszcze. Siedziałem tam zwykle, dopóki chłodne tchnienie nocy nie pozwalało mi nadal poić sobą moich zmysłów. Głosów, zapachów i kształtów ciszy.

Wracałem pod moją okrytą mrokiem brzozę. Siadałem i myślałem o Agnieszce i o tym, co będzie z moim życiem. Co dalej i co mam robić. Za rok miałem już zdawać egzaminy końcowe. Wybrać szkołę i dalej żyć, a raczej rozpocząć nowe życie. Dorosłe. Tego wieczoru, po chwili, kiedy robiło się zimno, stare ręce mojego dziadka okryły mnie kocem. Nigdy sam nie odzywał się pierwszy. Lecz kiedy mówiłem, słuchał, czasem kiwał głową i milczał. Nie pytał o nic. Kiedy kończyłem, wydłubywał zawartość fajki, wyjmował z kieszeni spodni tytoń, który kupowałem mu w Czechach, nabijał ponownie i zapalał. Następnie zaciągał się głęboko dymem i po chwili mówił. Opowiadał mi o swojej młodości, o wojnie, o świecie sprzed kilkudziesięciu lat. Czasem o jakichś wydarzeniach i ludziach, w denerwujący, starczy sposób, którego moja młodość nie rozumiała. O ich historiach. Nigdy nie dawał mi rad i wskazówek, choć dokładnie wiedział, co zrobię. Znał mnie o wiele lepiej niż ktokolwiek inny. Nawet niż ja sam. Pewnej nocy, tak podobnej do innych, a mimo to wyjątkowej, kiedy wróciłem ze wzgórza ze źdźbłem suchej trawy w ustach, nie przyszedł. Usiadłem na ławce i słuchałem odgłosów z domu. Wiedziałem, że on gdzieś tam jest. Słyszałem go. Był na strychu, robił coś. Słyszałem wyraźnie, jak przestawia jakieś sprzęty i otwiera szafy i kufry. Po pewnym czasie dźwięki ustały i zamilkł cały dom. Pewnie spijał wiśniowe wino z gąsiora – pomyślałem wtedy o nim z uśmiechem. Zobaczyłem go po chwili. Szedł powoli, w ciemnościach, by usiąść obok. Kiedy wreszcie to zrobił, powiedział cicho:

– To jest dla ciebie. Nie daję ci go, lecz tylko pożyczam. Kiedy przyniesiesz mi pierwsze dobre zdjęcie i ja uznam, że jest wystarczająco dobre – będzie należał do ciebie. Ale jeśli nie, jeśli nie będzie wystarczająco dobre, oddasz go mi w nienaruszonym stanie. I nigdy nie weźmiesz do rąk. I uśmiechając się, dał mi stary skórzany futerał. Był w nim rosyjski, czy też bardziej precyzyjnie – radziecki – aparat fotograficzny Zenith. Dziadek patrzył na mnie. Gdybym potrafił widzieć w ciemnościach, zobaczyłbym przepełniony miłością i pełen troski wzrok starego człowieka. Spojrzenie z pytaniem w oczach.

– Dobrze – odpowiedziałem, zgadzając się. Nie zdawałem sobie wtedy sprawy z tego, co może to dla mnie oznaczać.

– Więc jutro nauczę cię posługiwać się tym. A to, wbrew pozorom, nie takie proste.

– Oj, chyba nie takie znów trudne!

– Zobaczysz. Sam się przekonasz i mi powiesz. Potem uprzątniemy stryszek i coś tam wykombinujemy! Myślę, że możesz się tym zainteresować. Zaciągnął się dymem. Pyknął fajkę trzy razy.

– Nie siedź za długo. Robi się zimno.

Nie wiedziałem, o czym mówił wcześniej. I kiedy go zapytałem, cicho odpowiedział tylko:

– Wszystko w swoim czasie, synku. Jutro pójdziesz do sklepu i kupisz to, co ci powiem. A teraz chodź spać i nie myśl już o tym! Poszedłem spać, jak kazał, lecz nadal nie mogłem zrozumieć, o czym mówił. Zasnąłem i kiedy się obudziłem, nie rozumiałem nadal. Budziłem się jeszcze wiele razy i wciąż nie rozumiałem. Musiałem jeszcze wiele razy wstawać z łóżka, zanim pojąłem. Setki razy, lecz wreszcie pojąłem, o czym mi tamtej nocy powiedział. Był bardzo mądrym człowiekiem i to, co zrobił, zapewne dobrze przemyślał. Nie była to mądrość okupiona doktoratem. Nie

była to mądrość potwierdzona dyplomami, ale była to mądrość, której często brakuje tym, co kupują dyplomy i dostają doktoraty. Dla mnie nieświadomie nadał sens mojemu życiu na bardzo długi czas. Na całe życie. Zawszę będę mu za to wdzięczny! Szkoda, że teraz nie mogę wyjść z domu pod brzozę z nim po prostu porozmawiać! Jestem pewien, że tamtego wieczoru i tak ukradkiem spuszczał wino z gąsiora. Nie wiem tylko, czy po tym, jak dał mi aparat, czy wcześniej. Następnego ranka poszedłem do miasteczka, tam, gdzie powiedział. Kupiłem to, co napisał niezdarnie starymi rękoma na małej kartce. Błona 135, 36 klatek 24 ASA czarno-biały. Zupełnie nie wiedziałem, o co chodzi w tych wszystkich oznaczeniach, lecz w ciągu najbliższych kilkunastu dni poznałem je i wiele innych dziadkowych zaklęć. Dowiedziałem się, co to jest przysłona i jaki ma związek z migawką. Wiedziałem już, jak się ustawia ostrość i zwalnia samowyzwalacz. Patrzyłem na światłomierz i robiłem zdjęcia. Było to zupełnie inne, dla mnie nowe doświadczenie. Robiłem już wcześniej zdjęcia. Jak każdy. Lecz polegało to na przyłożeniu do oka aparatu i naciśnięciu guzika. Teraz było zupełnie inaczej. O wiele trudniej, przez to sprawiało mi to ogromną przyjemność. W ciągu kilku dni dziadek nauczył mnie wielu fotograficznych tajemnic. Nauczył mnie malowania światłem. Jakiś czas po tym, kiedy wiedziałem już, dlaczego robię niewyraźne albo czarne zdjęcia, uprzątnęliśmy z dziadkiem starą łazienkę na strychu. Nie wiedziałem, po co to robimy, ale w trakcie pracy powoli wszystko mi wyjaśnił. Zabrał mnie na strych. Było to właściwie całe piętro. Dla dziadka i babci wystarczył dół i parter domu, zatem nieczęsto tu zaglądali. Weszliśmy do łazienki, w której stało kilka starych pojemników, nazywanych przez dziadka kuwetami. Wstawiony był tutaj stary kredens, który pamiętałem jeszcze z czasów, kiedy stał na dole w kuchni, a babcia, dużo młodsza i sprawniejsza, krzątała się wokół, w swoim królestwie.

– Kiedyś to były meble – odrzekł dziadek z sentymentem, otwierając szafkę po naczyniach. Stały tam, spowite jedwabnymi nićmi pajęczyn przeróżne pojemniki i butelki o rozmaitych kształtach i wielkościach. Wszędzie były wielkie jak trzmiele pająki.

– Musimy tu chyba posprzątać?

– Masz rację – dziadek kiwnął głową, zgadzając się ze mną.

Wzięliśmy się więc do pracy. I wkrótce było po wszystkim. Odpoczywaliśmy, a on mówił:

– To jest powiększalnik – wskazał dziwne urządzenie na stole, które

przypominało wiertarkę zamontowaną na stałe, by wierciła w dół.

– Kolorowe pojemniki to kuwety – ciągnął dalej. – To właśnie w nich zobaczysz cud. Cud narodzin czegoś, co właśnie ty stworzyłeś!

Polecił mi wkręcić czerwoną żarówkę, zamknąć drzwi na klucz i zasłonić malutkie okno.

– Teraz nalej wody do kolejnych pojemników i patrz!

Wsadził termometr do wody i polecił mi odczytać wskazanie.

– Dwadzieścia dwa – odczytałem.

– Dużo – odparł z widocznym niezadowoleniem – ma być osiemnaście, poczekamy.

– Teraz jest dwadzieścia – powiedziałem, kiedy słupek obniżył się o dwie kreski.

– Teraz mieszaj.

Widziałem, jak uśmiechał się do mnie w czerwonej poświacie i wyglądał jak indiański szaman albo czarownik z amerykańskich, durnowatych filmów dla półgłówków. W łazience, która teraz stała się ciemnią, panował mrok, rozświetlany jedynie tą małą czerwonawą żarówką. Jakiś czas po tym, po szeregu niezrozumiałych czynności, których zawiłości na bieżąco mi objaśniał, włożył kartkę papieru do roztworu, który nosił nic mi wtedy niemówiące miano wywoływacza. Na moich oczach powoli zaczął się rodzić obraz. Obraz, który dzięki dziadkowej alchemii powołałem do życia. Po raz pierwszy w życiu namalowałem obraz światłem. Do końca wakacji chodziłem po okolicy i fotografowałem, co tylko się dało. Było to ogromnie spontaniczne, fascynujące! Kiedy wracałem, dziadek się tylko lekko uśmiechał, siedząc na ławce i paląc tę swoją nieodłączną fajkę. Co jakiś czas pokazywał mi nowe możliwości sprzętu, choć prawdę mówiąc, nie były zbyt imponujące. Wiedziałem już jednak, jak zrobić kilka zdjęć na jednej klatce i do czego służy statyw. Eksperymentowałem. Zużyłem dziesiątki rolek filmu, a dziadek wciąż tylko leciutko się uśmiechał. Zepsułem setki wspaniałych ujęć i doskonałych tematów. Wielokrotnie zrobiłem trzydzieści osiem lub czterdzieści zdjęć na jednej klatce, bo źle włożyłem film. O, ileż zmarnowałem klatek przez naświetlenie, prześwietlenie i niedoświetlenie. Te kadry, uśmiechy, zachody słońca, grzyby, drzewa, łzy i kocie sprawy, które bezpowrotnie straciłem. Widzę je teraz oczami wyobraźni jako najpiękniejsze, fascynujące i tak bardzo tęsknię, że je utraciłem na zawsze. Ale i one były potrzebne. Tak jak potrzebny jest płacz, poobijane łokcie i kolana, zanim się dziecko nauczy sztuki jazdy na rowerze. Myślę, że dziadek był zadowolony. Najbardziej z tego, że zapomniałem o swoich troskach. Ciekawe, bo może uśmiechał się, wiedząc, że wszczepił mi wirus. Wirus, który dał mi szczęście. Czasem wychodziłem do lasu lub nad rozlewiska Kamiennej, aby się wykąpać. Przychodził do mnie kolega, rówieśnik, Marcin. Znałem się z nim jeszcze z czasów, kiedy przyjeżdżałem tam jako zupełny dzieciak. Zresztą jego siostra też miała na imię Agnieszka. Tak jak moja Agnieszka, o mlecznych, perłowych włosach. Gdybym nosił w sobie takie uczucia jak Kain, Marcin zginąłby z moich rąk. Marcin był brunetem, a ja, niestety, nigdy się tak ciemnych włosów nie doczekałem. Kiedy mieliśmy po piętnaście lat, on miał 176 centymetrów wzrostu, a ja ledwie przekraczałem 160. Marcin był szybszy, silniejszy, sprawniejszy, lepiej grał w piłkę, celniej strzelał z wiatrówki. Nigdy nie śmiał się z moich kawałów. Ale mimo to opowiadałem mu je, aby mieć satysfakcję z tego, jak powstrzymywał śmiech, by okazać mi, jak bardzo mizernym żartem go właśnie zanudzam. Kiedy gdzieś wychodziłem, aparat brałem zawsze ze sobą, więc i tym razem też tak było. Wracaliśmy już do domów po udanej kąpieli, w powietrzu unosił się sierpniowy zapach zbliżającego się powoli wieczoru, słychać było w oddali kombajny w tym niezwykłym ferworze żniw. Rozmawialiśmy jak zwykle na jakiś frapujący nas temat. Nie pamiętam już. Samochody, motocykle? Dwóch jeszcze nie-studentów, idących zwykłą polną, szutrową drogą z lasu. Z daleka dolatywał cichy szum pociągu do Javornika, z kominów domów wolno unosił się dym.

– Słyszałeś? – nagle Marcin zapytał mnie i zatrzymał się, nasłuchując bardzo intensywnie czegoś, co prawdopodobnie usłyszał przed chwilą.

– Nie… a co miałem słyszeć?

– Cicho! – Marcin uciszył mnie stanowczo. I w tym momencie obaj już usłyszeliśmy leciutki, ledwo słyszalny… pisk? Skomlenie? Nie wiedząc, co słyszymy, zbliżaliśmy się do miejsca, skąd dochodził ten dźwięk. Tak, to było skomlenie. Po chwili obaj już wiedząc, że dźwięk dobiega z przydrożnego rowu, zastanawialiśmy, co może go wydawać? Kilka sekund po tym cała zawartość mojego żołądka gwałtownie i wbrew mojej woli uniosła się do góry. Aż do gardła. Wywaliłem cały obiad do biosfery. W rowie leżał pies. Kudłaty, nierasowy, mały pies. Widziałem, jak szczerzy do nas białe kły, ale tylko tyle mógł zrobić; nieomal połowę jego tułowia pokrywały białe, tłuste robaki, które bezustannie się ruszały. Patrzył na nas wielkimi z cierpienia i bólu oczami. – Widzisz?… – zapytał cicho Marcin.

– Uhm… – odparłem, wycierając usta z wymiocin.

Pod rozerwanym brzuchem suki leżały martwe, jeszcze nie narodzone szczenięta. Na wpół zjedzone przez białe, wstrętne robaki!

– Musimy go zabić.

– Ja tego nie zrobię – odpowiedziałem. Popatrzył na mnie.

– Więc ja to muszę zrobić? Chryste, zaraz puszczę pawia jak ty.

– Ja tego nie zrobię – powtórzyłem z naciskiem.

Patrzyłem, jak spokojnie szukał odpowiednio dużego kamienia i nie mógł znaleźć, a mnie przyszło to z niebywałą łatwością. Kiedy znalazłem i podałem mu kamień do ręki, czułem się jak Ewa podająca rajski owoc Adamowi na chwilę przed spełnieniem się największej bajki świata. Szybko wyjąłem z plecaka mojego zenitha, naciągnąłem film, spojrzałem na światłomierz z prawej strony lustra i wycelowałem w psie oczy, nastawiwszy ostrość drżącymi dłońmi. Po chwili kamień upadł na to biedne zwierzę, które pamiętam do dziś.

– Pewnie potrąciło go auto.

– Tak, to jedyna możliwość. Ciekawe, ile tak leżał?

– Kilka dni, może dwa albo pięć… – odpowiedział Marcin po chwili namysłu.

– Męczyłby się tylko – odparłem.

– Uhm…

Do samego domu nie odezwaliśmy się do siebie ani słowem. Każdy z nas o czymś myślał. Po tym wydarzeniu długo zastanawiałem się, aż wreszcie powiedziałem o tym psie dziadkowi. Czy jest to szukanie dobrego ujęcia kosztem cierpienia tego zwierzęcia, tej istoty? Czułem się dziwnie. Nie wiedziałem, dlaczego zrobiłem tę fotografię, i nie umiałem odpowiedzieć na Marcina pytanie.

– Po co marnujesz kliszę na takie głupie zdjęcia?

Opowiedziałem o tym dziadkowi dokładnie. Wysłuchał mnie spokojnie, po czym zapytał:

– A co zrobiłbyś teraz?

Pomyślałem, by po chwili uśmiechnąć się do dziadka i swoich myśli. Przecież nic innego nie pozostało. Każda chwila dla tego psa była bezsensowną męczarnią. Nie można było pomóc inaczej, jak tylko przerywając jego cierpienie.

– Takie jest życie, synu. Więc kiedy wchodzimy do ciemni?

Siedziałem prawie w całkowitych ciemnościach, rozświetlonych jedynie mdłym światełkiem czerwonej żarówki. Przed moimi oczami z wolna ukazywały się  rajobrazy, twarze bliskich i zupełnie nieznanych mi osób, wydarzenia i sytuacje. Była to przepiękna chwila. Tylko ja i moje czary. Miało to coś z mistycyzmu. Czułem się jak czarownik w swojej pracowni na wieży kamiennego zamku. Wreszcie do wywoływacza włożyłem papier, na którym miało powstać to zdjęcie. Moim oczom powoli ukazywał się niewyraźny kształt. Szczegóły poczęły wydobywać się z niebytu. Widziałem już oczy. Miały w sobie przeogromny ładunek cierpienia, żalu za odchodzącym życiem, strachu przed śmiercią i wdzięczność. Wdzięczność za zatrzymanie bólu. I jeszcze coś. Ogromną chęć do życia. Nawet na sekundę przed śmiercią. Następnego tygodnia moje wakacje u dziadków dobiegły końca. Kiedy ojciec przestał już się dziwić mojej zmianie, mogłem spokojnie porozmawiać z dziadkiem. Usiadłem pod brzozą obok niego i zaczęliśmy z sobą rozmawiać. Dziadek zapytał mnie o najlepszą fotografię.

– Wiesz już które?

– Nie, jeszcze się waham. Mam tu kilka. Wszystkie są dobre – nie wiem – może to z Marcinem?

– Wybrałbyś je jako najlepsze?

– Nie, chyba nie – odparłem.

– Więc możesz je odłożyć. Chociaż czekaj, jest dobre, podoba mi się – i wziął fotografię do ręki, by przyjrzeć się jej bliżej.

– To, uważam, że jest udane – i podałem mu nastrojowy obraz unoszących się nad taflą jeziora porannych mgieł o piątej nad ranem.

– No, możesz być z siebie dumny. Nauka nie poszła w las! – odrzekł, poprawiając okulary.

– Ale zaczekaj – zawahałem się. – Prawdę mówiąc, wybrałem już chyba zdjęcie. Podałem mu wizerunek umierającego psa. Tego psa. Z wielkimi, przerażonymi oczyma, wpatrującymi się w straszną przyszłość.

– Jestem pewien. To na pewno to zdjęcie.

Patrzył dłuższą chwilę. Potem zapytał innym głosem, poważnym, bez cienia żartu:

– Dlaczego właśnie to?

– Nie wiem do końca. Chyba dlatego, że ono oddaje dokładnie to, co czułem ja i co czuło to zwierzę, ta istota. Ono nie potrzebuje opisu, tytułu. Ono mówi, przemawia do mnie i do tych, którzy je oglądają. To zdjęcie jest chwilą, jest historią… Ono nie jest z tych, które nie znaczy nic jak jakaś pocztówka z fontanną Trytona. To zdjęcie jest wyjątkowe. Budzi we mnie największe emocje.

– Aparat jest twój!

Internat

Teraz już wiem, że było to pierwsze dobre zdjęcie, które zrobiłem. Pozostało na długie lata w mojej pamięci jako wzór. Stało się wyznacznikiem zawodowej drogi. Odcisnęło piętno na całym moim życiu. I jednocześnie zmieniło mnie na długie lata. Wkrótce po tym robiłem coraz bardziej udane fotki. Poważnie myślałem o przyszłości z obiektywem. Pozostała jeszcze klasa maturalna.

A podczas tego roku miało się wiele jeszcze wydarzyć. W internacie z mojej klasy pozostała już tylko Monika. I ja. Nie przepadaliśmy za sobą. Mniej więcej tak samo, jak kot nie przepada za psem.

Jak to w Polsce mówią – w ciasnej ulicy. Była piękną dziewczyną. Podobała się chyba każdemu chłopakowi. I każdy o niej mówił to samo: ależ ona jest głupia. Chyba była bardziej od nas po prostu dorosła. Albo nikt z tych, którzy o niej tak mówili, nie rozumiał jej. Nie byłem wyjątkiem. Przychodziłem już wcześniej do niej, kiedy potrzebowałem na przykład zeszytu albo książki. Nie rozmawialiśmy zbyt wiele, więc na dobrą sprawę nie znaliśmy się. Byliśmy jedynymi  przedstawicielami naszej klasy w internacie, więc nasze stosunki skądinąd układały się wyjątkowo poprawnie. Dyplomatycznie. Poszedłem do niej pewnego wrześniowego popołudnia po zeszyt. Jak

zwykle. Odtąd jednak nic już nie było jak zawsze. Jak zwykle siedziała przy biurku.

– Co robisz? – zapytałem. Podniosła oczy znad kartonu.

– A jak myślisz, Sherlocku? Podpowiem ci, mam kilka ołówków i karton, no i gumkę, ale… rzadko jej używam. I nie jest to taka gumka, o której myślisz!

– A ja czytałem gdzieś, że największym zboczeniem jest powstrzymywanie się od miłości! – Watsonie. Roześmiała się pięknie i już zupełnie normalnie odpowiedziała:

– Tak, nawet wiem, gdzie to wyczytałeś.

– Tak? To bardzo ciekawe. A gdzie?

– W tych Playboyach, które chowacie pod poduszką. Zaśmiałem się, przypomniałem sobie, że Sfinks czytał kiedyś Playboya, kiedy do mnie przyszła. Pewnie stąd przyszło jej to do głowy. Zrobiła triumfującą minę, dając sygnał, że tę słowną potyczkę wygrała ona, i całkiem normalnie odpowiedziała już na moje pytanie:

– Rysuję sobie. Czasem tak robię, kiedy jestem sama.

– Lubisz rysować?

– Tak, bardzo. Jak mam dużo czasu w domu, to wyjmuję też farby i maluję.

– Biedne ściany – zażartowałem. Na jej ustach pojawił się znów uśmiech, choć żart był płytki i durny jak wszystkie żarciki dwudziestolatków.

– Ja robię zdjęcia.

– Pokażesz mi kiedyś?

– Najpierw ty pokaż mi swoje dzieła!

– Dobrze, proszę bardzo – wyjęła z szuflady kilka kartek i rzuciła na łóżko. – Oglądaj! – odparła prowokująco. Na dużych, twardych kartkach papieru z bloku rysunkowego były narysowane ołówkiem różne obrazy. Niektóre niedokończone, były tylko ledwie rozpoczętymi szkicami. W większości były to twarze, dłonie, przedmioty. Wiele z nich autentycznie mi się podobało. Były bardzo dobre. Ołówkiem można wyczarować piękne rysunki – pomyślałem w głębi i odparłem, aby ją rozeźlić:

– Aaaaleeee lipa… czemu są niedokończone? – Po czym dodałem już zgodnie z prawdą:

– Nie wiedziałem, że tak dobrze malujesz.

Nawet teraz, kiedy poczuła się lekko zawstydzona, nadal była przytomna!

– Rysujesz. Ołówkiem się rysuje, a farbami maluje, rozumiesz?

– Żebyś taka mądra zawsze była – zażartowałem sobie znów, a ona znów się nastroszyła. Nie musiała mi nic wyjaśniać, doskonale znałem różnicę. Pomyliłem się po prostu. Z przyjemnością mi o tym przypomniała. – Na drugie mam Weronika, o tym też nie wiedziałeś, cwaniaczku?

– Nie, nie wiedziałem… cwaniaro.

Uśmiechnąłem się, szykując się do wyjścia. Wziąłem jeszcze zeszyt do polskiego, po który do niej przyszedłem, i odparłem, odchodząc:

– Jak go przepiszę, zaraz ci go przyniosę. Mogę przyjść w nocy? – i wyszedłem, zamykając drzwi pokoju numer 133.

– Nie zapomnij o zdjęciach – wrzasnęła, kiedy byłem już na korytarzu.

– W porządku – odpowiedziałem cicho.

Schodziłem po schodach w wyśmienitym nastroju i tego wieczoru poczułem pierwszy raz, że naprawdę można by ją polubić. Wkrótce znów do niej przyszedłem. Tym razem, aby pokazać swoje fotki i oddać zeszyt. Później już tylko, by porozmawiać. Przychodziłem częściej. Mój zeszyt z polskiego wyglądał doskonale i coraz częściej był na bieżąco uzupełniany, co zauważyła nawet pani Wiesława, nie kryjąc zadowolenia zresztą. Monika nie była wcale głupia, tyle tylko, że nie każdy potrafił ją zrozumieć. A ci, którym nie pozwalała się zrozumieć, szybko stwierdzali,

że jest głupia, bo tak było znacznie prościej. Zaprzyjaźniliśmy się. Kiedy przychodziłem do niej, zawsze siadała na krześle przy biurku, potem kładła się obok mnie na łóżku. Nim minął październik, zrozumiałem, że czuję do niej ogromne pożądanie. Niezwykle silne, samcze uczucie. Postanowiłem dłużej nie trzymać tego w sobie i powiedzieć jej o tym wprost! Jednak to nie ja rozdawałem karty, rozdawał je los. Przeznaczenie.

Tego dnia przyszła do mnie około godziny dwudziestej pierwszej, wracając z sali gimnastycznej, gdzie trenowała aerobik. Usiadła na łóżku i powiedziała:

– Przyjdź do mnie, Arturku za chwilę. Pomożesz mi w czymś.

– W czym?

– Nic się nie martw. To nic strasznego.

W jej oczach dostrzegłem coś dziwnego, czego nie potrafiłem określić. Poszedłem… i to była decyzja, która zaważyła na naszych… stosunkach?

W jej pokoju paliła się tylko lampka przy łóżku. Obok stała mała zapachowa świeczka. W powietrzu unosił się delikatny aromat indyjskich kadzidełek. W radiu grała cicho muzyka, Chris de Burg śpiewał swoje Lady in red. Poczułem niepokój przed czymś, co mnie właśnie spotykało.  Kiedy oczy przyzwyczaiły się już do ciemności, zobaczyłem ją leżącą w łóżku. Powiedziała cicho i zupełnie niepodobnym do niej głosem:

– Chodź, jestem bardzo zmęczona, grałyśmy. Ziewnęła przeciągle – bolą mnie wszystkie mięśnie. Zrób swojej najlepszej koleżance masaż. Zrobisz? Aha… i przekręć klucz, proszę.

Patrzyłem na nią. Nie wiedziałem, co mam powiedzieć, co mam zrobić. Czułem, że to tylko mistyfikacja, zasłona przed czymś zupełnie innym. Odpowiedziałem więc, uśmiechając się, pytaniem:

– A co będę miał z tego ja?

Wstała. Patrząc na mnie bez cienia żartu, poważnym tonem odparła:

– Zamknij drzwi!

Przekręciłem klucz w zamku. Spojrzałem na nią. Patrzyła tym samym świdrującym mnie wzrokiem. Siedziała na łóżku z ugiętymi nogami, w rozkroku, na piętach. Jej kręcone włosy opadały na ramiona i zsuwały się jeszcze niżej. Białą bawełnianą koszulkę z flagą Zjednoczonego Królestwa wypinał zgrabny biuścik. Nagle skrzyżowała ręce przed sobą. Chwyciła koszulkę i po prostu zdjęła ją! Ciągle patrząc na mnie, w białym koronkowym staniku i spodenkach, wskazała stojący na szafeczce olejek do ciała.

– Weź to i chodź.

Położyła się na brzuchu. Podszedłem do niej. Ubrana w białego triumpha i czarne, obcisłe, skąpe spodenki stanowiła dla mnie zagadkę. Nigdy nie widziałem jej tak ubranej. Usiadłem na niej okrakiem, jej nogi znalazły się pomiędzy moimi. Miałem przed sobą przepiękne, opalone ciało.

Odsłoniłem czarne, jeszcze wilgotne po prysznicu i pachnące szamponem włosy z jej karku i zająłem się stanikiem. Nie szło mi to za dobrze i szczerze mówiąc, nigdy się tego nie nauczyłem porządnie. Jest to bowiem jedna z tych rzeczy, które mi imponują u kobiet do dziś. Jestem pewien, że zapięcie z tyłu stanika wymyśliła kobieta, która na pewno nie miała prawa jazdy.

– O, już czas, aby się tego nauczyć, jesteś przecież dużym chłopcem – i szybko odpięła zamek sama.

Dotknąłem brązowej od letniej opalenizny skóry jej pleców. Rozlałem odrobinę olejku na dłoń i delikatnymi, kolistymi ruchami rozprowadzałem po jej ciele. Cichutko westchnęła i od tej chwili co jakiś czas wydawała z siebie głosy, które przywodziły mi na myśl mruczącą z zadowolenia kotkę. Po kilku minutach masażu już znałem dokładnie topografię jej pleców. Mój masaż miał polegać oczywiście z definicji na masowaniu, lecz w tej chwili już nie masowałem jej, ale głaskałem. Miałem zamknięte oczy, ona zresztą też. Podniecałem się coraz silniej. Moje śliskie od olejku dłonie wędrowały na boki jej gorącego ciała. Kiedy przesuwałem dłonie ku jej piersiom, niby ciągle wykonując masaż, który miał ją odprężyć, ona unosiła się delikatnie, tak bym mógł sięgnąć głębiej. Pochyliłem się nad nią i ustami, najdelikatniej jak tylko potrafiłem, musnąłem jej skórę. Jak skrzydełkiem motyla, jak piórkiem. Czekałem… ale milczenie stało się przyzwoleniem. Tym razem troszeczkę mocniej, jednak wciąż tylko subtelną mgiełką oddechu całowałem czekoladową skórę.

Po chwili, kiedy przesunąłem usta w okolicę szyi, pojąłem, że jej oddech lekko przyśpieszył i wyraźnie stał się płytszy. Odsunąłem jej włosy z karku i całowałem delikatnie dolną wargą szyję. Z zamkniętymi oczami odsuwała głowę tak, abym mógł dosięgnąć lekko rozsuniętych warg.

Słyszałem teraz dokładnie jej oddech. Położyłem się obok niej. Spojrzałem na jej twarz, twarz anioła, i przymknąłem oczy. Po chwili poczułem na swoich wargach jej delikatne usta. Tylko kilka dziesiętnych sekundy i znów spojrzała na mnie. Znów nasze wargi zwarły się w miłosnym uścisku. Wirował świat.

Kiedy kolejny raz otworzyłem oczy, patrzyła na mnie dokładnie

w ten sam sposób jak wtedy, gdy wszedłem do jej pokoju. Rozumiałem już słowa, jej spojrzenia, a ona moje. Pożądanie. Tak, to było pożądanie!

Patrzyliśmy na siebie onieśmieleni i niemi w swym podnieceniu, smakując ten odcień miłości, jakim jest namiętność. Patrzyłem na jej mokre usta i widziałem na nich wilgoć własnej śliny. Pocałunki stały się odważniejsze, a usta coraz bardziej chciwe. Olśniła mnie pięknem swojego ciała. Była tak cudna, jak najpiękniejsza z moich marzeń Nimfa, w każdym calu doskonała. Dotykałem jej piersi i cały świat dla mnie nie istniał. Nie istniał dla nas, byliśmy pochłonięci sobą, pochłonięci pożądaniem. Razem budowaliśmy naszą historię zakazanego owocu. Moja dolna warga wspinała się na maleńki, sterczący guziczek jej sutka. Jej oddech był dla mnie już zupełnie jasny. Najpiękniej jak tylko mogłem sobie to wyobrazić, wtapiał się w tło płynących z głośników słów piosenki:

Tak, przyszła dziewczyna, śniłem, czy też była to jawa, ziemia znów zielona była i niebo tak niebieskie jak dawniej.

– Słyszałaś kiedyś tę piosenkę?

Jest w niej wszystko to, co jest w muzyce rockowej. Ten utwór jest jak świętość, bowiem jest to coś doskonałego. Nuty płyną tak piękną melodią, jaką tylko mógł człowiek stworzyć. Jest miłość i spokój. Jest radość i smutek. Organy wydają z siebie dźwięki niczym w świątyni rocka.

Potem, w refrenie, muzyka uderza w ciebie takim zestawieniem dźwięku i wokalu, jaki można usłyszeć tylko chyba jeszcze podczas lipcowej burzy. A jeśli posiadłeś tę jedną z nieprawdopodobnych zdolności i rozumiesz, o czym śpiewają ci Węgrzy – zrozumiesz, czym jest Győngyhajú Lány i będziesz wiedziała, jak bardzo dzika była moja miłość do tej dziewczyny.

Dzika jak dziewczyna, która nosi we włosach słońce. Kiedy nasze grzeszne uściski ostudził cichutkim piknięciem leżący na stoliku bezwzględny zegarek, popatrzyłem w jej brązowe oczy. Wiedziałem,

że muszę już iść. Powiedziała tylko:

– Przyjdź po jedenastej. Będę na ciebie czekała.

Otworzyłem drzwi. Szybko wróciłem do swojego pokoju, napotykając po drodze karcący wzrok internatowego wychowawcy, pana Jerzego.

Doskonale wiedziałem, jak wszyscy „starzy” mieszkańcy internatu,

że dzisiejsza noc dla niego nie będzie inną od pozostałych i że Koniu, bo tak go nazywaliśmy, przed jedenastą zamknie drzwi od swojego gabinetu. Jeśli będzie cicho, nie wyjdzie z niego do rana.

Kiedy się już wykąpałem, stało się tak, jak przewidywałem. Koniu sprawdził, czy leżymy w łóżkach, zgasił światło i poszedł spać. Moi koledzy z pokoju też szybciutko zapadli w sen. Kiedy już byłem zupełnie pewny, że wszyscy śpią, wymknąłem się z pokoju.

Dochodziła dwudziesta druga trzydzieści. Stanąłem przed pokojem numer 133. Serce biło tak głośno, jakbym przebiegł właśnie czterysta metrów przez płotki. Nie wiedziałem tylko, czego tak bardzo się bałem. Tego, że mnie złapią na żeńskim piętrze, czy może tego, co mnie czeka za tymi drzwiami?

Nie wiem dotąd.

Powiedziałem sobie, by dodać otuchy, że lepiej jest żałować, że się coś zrobiło, niż tego, że czegoś się nie zrobiło! Zapukałem najciszej jak tylko umiałem, i wszedłem. Drzwi lekko skrzypnęły. Strach i gotujący się w nadnerczach testosteron jak pudło gitary mnożyły ten dźwięk, przeistaczając go w ogromny hałas.

W jej pokoju panowała zupełna ciemność. Współlokatorka była chora, więc Monika miała wolną chatę. Przekręciłem klucz. Czekałem, aż oczy przywykną do mroku. Nim zdążyły, usłyszałem miękki głos:

– Już myślałam, że nie przyjdziesz. Wiesz, że chyba bym cię zabiła?

Byłaby to pierwsza zbrodnia z miłości w tym internacie. Pierwsza w ogóle. Wstała z łóżka. Wnioskowałem po odgłosach, bo nadal byłem ślepy jak kret. Podeszła do mnie. Stanęła naprzeciw. Objęła. Poczułem jej dłonie na ramionach.

– Zdejmij to!

Szybkim ruchem zdjęła moją koszulkę. Oczy przyzwyczaiły się do ciemności. Miałem na sobie tylko skąpe sportowe szorty. Pocałowała mnie w usta. Jej dłonie błądziły po moim ciele, wędrowały na ramionach, na plecach, na szyi. Poczułem, jak palce wślizgują się pod pasek spodenek. Patrząc na mnie, powoli je zdjęła. Stała ode mnie dwadzieścia centymetrów w tylko białych majtkach. Po chwili zrobiła krok w tył, ujęła je długimi palcami i zdjęła tę ostatnią część bielizny. Stała teraz przede mną jak Ewa, a ja przy niej byłem jej Adamem. Dotknęła cudownie chłodnymi rękoma mojej dłoni, tak jak matka prowadzi syna pierwszego dnia do przedszkola, i poprowadziła nas do łóżka.

– Chodź – szepnęła mi cicho do ucha – nie bój się.

Położyliśmy się obok siebie. Wplotła nogę w moje nogi, tak jak czynić zwykli to tylko kochankowie. Leżeliśmy tak, patrząc na siebie, nic nie mówiąc, ciesząc się bliskością naszych ciał. Leżała obok mnie kobieta tak piękna, jakby wyjęta prosto spod dłuta greckiego rzeźbiarza, Wenus, Afrodyta. Monika!

Kiedy nasze usta się spotkały, teraz były już spokojne jak liście wierzby letniego, bezwietrznego wieczoru. Cisza, zupełny bezruch – smakowały się powoli, wzajemnie się poznając, by nie uronić ani jednego tchnienia.

Obejmowały się coraz silniej, głębiej. Z rozgrzanych ciał kipiało erotyką. Czułem jej suteczki na własnych piersiach przy każdym najmniejszym ruchu jej wspaniałego ciała. Drobne, nagie wiło się w moich objęciach, pochylało się w różne strony pod teraz zbędną, gorącą pościelą.

Monika była jak trzcina na wietrze. Smukła, wiotka, a jej jedwabiste włosy muskały moją skórę. Nawet kiedy na mnie usiadła. Czułem jej usta na piersiach i brzuchu, dotykałem jej mokrej od potu skóry. Wystarczyła wtedy tylko iskra, by nastąpił pożar, choć właśnie rozgorzał płomień, którego nic już nie było w stanie ugasić. Był to ogień pożądania. Teraz płonął jasno i mocno.

Leżeliśmy potem, wtuleni w siebie jak kociaki zaraz po urodzeniu, kiedy są jeszcze zupełnie ślepe i nie znają okropności świata. Sen ogarniał mnie powoli, zasnuwając oczy mgiełką ułudy. Moja kochanka leżała obok, wspierając cudną główkę na moim ramieniu jak na poduszce.

Spała na moim skrzydle. Morfeusz już dawno wziął ją w swoje senne ramiona, a ja, ja nie byłem o nią zazdrosny. Byłem szczęśliwy. Byłem najszczęśliwszym człowiekiem na ziemi. Byłem z kobietą, byłem z nią, z moją… z moją M. Nic innego nie było ważne, bo nie może ważne być  coś, czego nie ma, coś, co nie istnieje, a świat poza nią przecież nie istniał.

Byliśmy tylko my, my w raju. I była tylko muzyka wokół nas. Śpij, nocą śnij, niech zły sen cię nigdy więcej nie obudzi, teraz śpij…

Niech dobry Bóg, zawsze cię za rękę trzyma, kiedy ciemny wiatr porywa spokój, siejąc smutek i zwątpienie, pamiętaj, że… Jak na deszczu łza, cały ten Świat nie znaczy nic, nic. Chwila, która trwa, może być najlepszą z Twoich chwil… Jak na deszczu łza, cały ten Świat nie znaczy nic?… a nic.  Chwila, która trwa, może być najlepszą z Twoich chwil…

Następne dni po pierwszej wspólnie spędzonej nocy przyniosły oczywistą zmianę naszych zachowań wobec siebie. Przebywaliśmy z sobą bardzo często. Na lekcjach siadaliśmy w jednej ławce i zupełnie nieistotne dla nas było, czego lekcja dotyczy. Nam lekcje dawało życie, lecz my nie byliśmy tego świadomi. Cieszyliśmy się tym, co mieliśmy. Mieliśmy bardzo dużo… siebie. Czasem zrywaliśmy się z lekcji i lądowaliśmy razem w łóżku, by choć chwilę być razem, by być z sobą.

Potem przyszła zima. Dni bardzo szybko biegły, a co bystrzejsi ludzie z naszej klasy – na szczęście nie było ich zbyt wielu – orientowali się, co nas łączy. Staraliśmy się to trzymać w możliwie największej tajemnicy. Oczy jednak nie kłamią nigdy i to one nas zdradzały. Wiedzieliśmy o tym. Szepty do ucha na lekcjach. Tajemnicze znikanie na całe godziny, dnie, noce. Uśmiechy, liściki i dotyk poza naszą kontrolą.

Wreszcie biodra zbyt blisko siebie, kiedy staliśmy razem. Zbyt blisko jak na zwykłych tylko kolegów. Zbyt blisko nawet jak na bardzo dobrych przyjaciół.

Kiedyś, po jakiejś imprezie wróciliśmy do pokoju. Był weekend, w internacie nie było żywej duszy. Opadliśmy na łóżko. Miała ułożoną misternie fryzurę, we włosach wpięte dwadzieścia siedem wsuwek. Kiedy całując ją, wyjmowałem je, jednocześnie się śmiejąc, jedna upadła mi za łóżko. Znalazłem ją tam wtedy i mam ją do dziś.

– To ta.

Tutaj Artur uniósł szklankę na wysokość oczu. Spojrzał na jej zawartość. W szklance był lód, wódka, a na jej dnie przesuwała się mała wsuwka. Uśmiechnął się smutno i kontynuował swoją opowieść.

Kiedy dowiedziała się, że mam ją i trzymam w charakterze, nie wiem – talizmanu, pamiątki – podarowała mi mały amulet, aby mi przynosił szczęście. Wierzę głęboko do dziś, że je przynosi. Ale mnie nie przyniósł. Ani wtedy, ani nigdy potem. To był mały, kryształowy słonik. Stoi tam na półce.

W połowie grudnia się pokłóciliśmy, o bzdurę. Wytrzymałem bez niej tydzień. Potem zrozumiałem, że to, co do niej czuję, to nie tylko pożądanie. Zrozumiałem, że ją kocham.

Osiemnasty dzień grudnia tego roku był dla mnie jednym z tych szczególnych dni, w których dzieje się tak wiele. Chciałem, abyśmy się spotkali gdzieś „na mieście”. Chciałem porozmawiać. Odetchnąć od internatu. Tęskniłem młodzieńczą miłością. Włożyłem pod jej drzwi liścik.

Droga Mo!

Proszę Cię, bądź dziś „Pod Arkadami”. Będę na Ciebie czekał o 18. Przyjdź, mam kilka słów dla Ciebie, które musisz usłyszeć!

Twój Art.

Nie przyszła. Zapamiętałem ten dzień na bardzo długo. Wracałem, nie wiedząc, co wokół mnie się dzieje. Szedłem ulicą i cały brudny świat się sprzysiągł przeciwko mnie. Wlokłem się z opuszczoną głową, wpatrując się w kostkę brukową i brudne, jesienne śmieci na chodniku, jak przetrącony w locie ptak. Pamiętam mocno padający wielkimi grubymi płatkami pierwszy śnieg. Kiedy wróciłem już do swojego pokoju, piątkowy wieczór dobiegał końca. Stanąłem przy oknie. Patrzyłem bezmyślnie w okno. Noc spowijała już cały Wrocław. Park przed internatem był tylko wielką, czarną plamą. Spojrzałem na stolik. Piętnaście wspaniałych, krwistoczerwonych róż leżało niepotrzebnie, smutnie, jakby wiedziały, że teraz już nie są potrzebne. Niepodarowane nic nie dają. Nic nie znaczą. Przypominały, że bez niej będę umierał, jak one umrą bez wody. Ogarniała mnie wściekłość.

– Kurwa mać! – wrzasnąłem. Pomyślałem, że jestem kretynem. Otworzyłem szybko okno i chwyciłem bukiet, by go wyrzucić. W chwili, kiedy je wyrzucałem, otworzyły się drzwi i ktoś wszedł do pokoju.

– Stary, nie drzyj ryja, bo cię kierownik sczapi i będziemy mieli dym. Nie można było w zasadzie zostawać na weekend w internacie. Ja mogłem, bo daleko mieszkałem, ale kolega, który wszedł, z pewnością nie. Widywaliśmy się dosyć często. Mandaryn, bo taką miał ksywkę, niedawno zamieszkał na naszym piętrze. Choć był starszy o trzy lata, chodziliśmy do równoległych klas.

– Nie zawsze mi się układało z belframi – było jego odpowiedzią, na pytanie o powód. Albo: – Właściwie nigdy nie pozwoliłem, aby szkoła przeszkodziła w moim kształceniu.

Mandaryn miał w sobie coś, czego mnie brakowało. Rzeczywiście był mądry – potrafił wypowiadać zdania niczym Platon, Arystoteles czy Sokrates. Niestety, jego intelektualne piękno nie szło w parze z zewnętrznym. Ostatnią rzeczą, którą można o nim powiedzieć, było to, że jest przystojny. Rzeczywiście, nie wyglądał jak Leonardo Di Caprio i chyba bardziej przypominał Leonarda da Vinci. Sam nie wiedział, czemu zawdzięczał swoją owocową ksywkę. Bezsprzecznie był oryginalny, wyjątkowy, a potem, kiedy się już z nim zaprzyjaźniłem, okazało się, że jest także takim ewenementem na skalę światową. Zainteresowałby się nim z pewnością sam Karol Darwin. Oczywiście był to nasz żart. Mandaryn był niski i miał bardzo dużą głowę, zapewne więc dlatego był tak bardzo inteligentny. Jej wielkość w zestawieniu z ogólnie wybitnie krępą budową ciała powodowała wrażenie braku szyi. Więc wymyśliliśmy, że spośród wszystkich ssaków od żyrafy do szczura, przez rzesze tygrysów, pum, jaguarów, zebr i nawet wielorybów, on jeden miał mniej niż siedem kręgów szyjnych. – Co jest – zapytał – lekko się chyba wpieniłeś?

– No, lekko, kurwa, tak!

– A co się stało?

– Gówno się stało. Wypierdoliłem sobie, stary, za okno bukiet róż.

Mandaryn podszedł do okna. Popatrzył w dół za parapet. Potem spojrzał na mnie krzywo, pokiwał głową i odparł.

– No to, gościu, mów od razu. Sorry. Opowiadaj, co to za akcja?

I zaczęliśmy rozmowę. Stojąc przy ciepłym kaloryferze, za oknem padał śnieg, a my rozmawialiśmy. Była to taka znajomość, w której widuje się kogoś codziennie i rozmawia z nim czasem, ale nagle okazuje się, że nie znało się tego człowieka. Wtedy przychodzi nam tylko żałować wszystkich tych dni, których razem nie spędziliśmy. Tych dni, o których pewnie śpiewał Grechuta. Jest to zwykle czas, w którym się tego człowieka po raz pierwszy bliżej poznaje.

Mandaryn wysłuchawszy moich kilku zdań, zaprosił mnie do siebie.

– Chodź, stary, mam u siebie piwo, napijemy się – zaproponował z uśmiechem. I poszliśmy. Otworzyliśmy puszki i popijając, rozmawialiśmy o różnych sprawach. O tym, skąd jesteśmy. O szkole i innych duperelach.

Jego pokój miał swój styl. Oczywiście bywałem tam wcześniej. Mieszkając w internacie, w końcu bywa się wszędzie. Jego zaś odwiedzałem sporadycznie. Jeśli już, to tylko na chwilę. Niski stolik, jakieś przedmioty, no i zdjęcia na ścianach. Całe szafki oklejone zdjęciami, wycinkami z gazet. Niektóre mnie zainteresowały. Jakieś egzotycznie wyglądające krajobrazy, starzy, pomarszczeni, ciemnoskórzy ludzie i liście. Oglądałem, a Mandaryn manipulował przy czymś. Po podłodze spod niskiego stolika wysunął zieloną, drewnianą skrzynkę na granaty. Popatrzył na mnie i podał mi wielkiego skręta.

– Masz. Widzę, że się lekko zdołowałeś, Czarny Lolek dobrze robi!

– Czarne co?

– Nie pytaj, zaraz ci powiem. Paliłeś to już kiedyś?

Byłem lekko zaskoczony. Wielokrotnie, odkąd skończyłem trenować,  paliłem papierosy, ale…

– Zapal sobie, poczujesz się lepiej.

Dlaczego nie? – pomyślałem. W końcu miałem okropny nastrój. Z Mandarynem było mi trochę lepiej, więc odpowiedziałem:

– Nie, nigdy, nawet nie wiem, co to jest i jak to się pali.

– Niczym się nie przejmuj, włożysz do ust, ja ci przypalę. Wciągnij dym do płuc tak jak papierosa, z tą różnicą, że nie wypuszczaj dymu od razu. Łapiesz?

– Czy to coś z człowiekiem robi?

– Nieważne, zaciągnij się. Wszystko ci powiem – poinstruował najdokładniej jak mógł. Podpalił. Zaciągnąłem się. I zaraz z wielkim kaszlem wypuściłem dym z powrotem. W powietrzu rozniósł się dziwny zapach. Wydał mi się skądś znajomy. Tak, czasem, kiedy wracałem nocą, w łazience, tak właśnie pachniało. Kaszlałem jeszcze, kiedy on kończył się ze mnie śmiać. Zapalił. Potem zrobiłem to raz jeszcze i jeszcze raz. Mandaryn ciągle się śmiał, a ja nie czułem nic. Kiedy się śmiał, jego krótka bezkręgowa szyja robiła się jednak jeszcze krótsza.

W pewnym momencie moja twarz roześmiała się, choć wcale tego

nie chciałem. Działo się coś, czego nie potrafiłem nazwać. Wspaniałe, dziwne i bardzo metafizyczne. Chciało mi się śmiać. Bawiło mnie wszystko. Mandaryn mówił, a ja nie rozumiałem.

– Słuchaj – jeśli będzie ci trochę lepiej, nawet niewiele lepiej, ale lepiej, to i tak będzie zajebiście. Rozumiesz, co do ciebie rozmawiam?

A mnie śmieszyło wszystko. Było wspaniale! Zapytałem, co to było, co zapaliłem, wskazując skręta trzymanego w trzech palcach.

– To jest moja miłość, stary, kocham ją, to jest trawa, marihuana, ganja, grass! – odparł podekscytowany i zapewne też już upalony.

Siedziałem wtedy u niego ze trzy godziny. Gadaliśmy i śmialiśmy się. Zapomniałem o wszystkim, co tego parszywego przecież dnia mnie spotkało. Kiedy rano wstałem, wszystko wróciło. Dodatkowo bolała mnie głowa. Podszedłem do okna i spojrzałem na róże. Były tam. Patrzyłem na rozsypane kwiaty. Leżały przysypane warstewką świeżego śniegu. Znów było mi źle. Myślałem o niej. O mojej Mo. Nic nie rozumiałem. Wyszedłem, włóczyłem się bez celu po mieście i myślałem o niej. Przystanąłem nad Odrą, a gawrony w powietrzu śmiały się ze mnie; kiedy zrobiło się naprawdę zimno, wróciłem do pokoju.

Znów spotkałem się z nim. Powtórzyliśmy nasz seans. Nie wiem dlaczego, ale miłość Mandaryna nie stała się nigdy moją miłością. Kilka lat po skończeniu szkoły wszyscy zapomnieli o nim. Nikt nie wiedział, co z nim. Czy w ogóle żyje. Nie wiedziałem tego i ja przez wiele lat. Potem, kiedy już wiedziałem, pojąłem jak bardzo głupi jest ten kraj. Tak bardzo było mi go żal.

Jako pół-Polak, pół-Czech widziałem Polskę i Polaków zupełnie inaczej. Oni zawsze śmiali się z Czechów, wymyślając durne dowcipy. Czując przy tym wyższość nad Czechami, spowodowaną chyba tylko tym, że są liczniejszym narodem. Drażniły mnie idiotyczne kawały, jak niby jest po czesku zając albo gołąb. Przekonanie, że nasze języki są bardzo podobne, śmieszyło mnie. Z dziką satysfakcją zadawałem takim dupkom pytania, co znaczą słowa kvetak, sklep czy lustr. Zacofanie kulturalne i mentalne, powierzchowna pobożność zestawiona ze wszystkimi polskimi wadami były przytłaczające. Nigdy nie mogłem zrozumieć, dlaczego Polacy czują się lepsi od Czechów, choć historia i zwykła codzienność przypominały, że jest inaczej. Czesi są narodem bardziej pokojowym, o wyższej kulturze osobistej, bardziej otwarci i bardziej represjonowani przez komunistów. Mimo tego nie chełpią się tym, nie pielęgnują etosu narodu uciśnionego.

Już wtedy Czechy były bliżej Europy. Nigdy nie zrozumiem i nie wybaczę tego, co Polacy zrobili nam w Králové w ‘68 roku. Nie wybaczę tego, co zrobili Mandarynowi. Mandaryn skończył szkołę, poznał równie brzydką jak on dziewczynę – imieniem Aneta. Z Anetką byli dobraną parą pod każdym względem. Brzydka ona i brzydki on. Bonnie and Clayde. Ona wysoka i chuda. Przeraźliwie chuda – właściwie reklama głodu. On mały, grubawy. Dobrze wykarmiony.

Oboje lubili palić. On jeszcze, z zamiłowania ogrodnik, lubił uprawiać Cannabis. Sadził konopie, gdzie się dało, aby jesienią o odpowiedniej porze, pogodzie i fazie księżyca zebrać swój plon, wysuszyć z należytą starannością.

– Najwięcej daje suszenie – mówił.

Dzięki temu mógł mieć w pudełkach i puszkach zapas zielska dla siebie i chuderlawej Anetki na całą długą zimę i wiosnę. Jak wynikało z jego opowiadań i poczynionych potem obserwacji, w lecie zwykle nie miał już nic. Zamieszkał w Ozimku. Pracował jako zwykły robotnik w hucie szkła. Nie wadząc nikomu, żył w zgodzie z Anetką, sobą i wszystkimi wokół. Ozimek jednak był miasteczkiem małym i wszyscy tam wiedzieli o wszystkim wszystko. Ślubu nie wzięli, bo nie obchodziły ich te „wszystkie fanaberie na pokaz”, co było i jest tak bardzo typowo „katolskie” – jak Mandaryn podkreślał.

Denerwuje mnie, że musiałbym zapłacić za to, żeby ktoś pozwoli mi być z Anetką. Musiałbym wywalić ciężką kasę na księdza, aby raczył mi dać ślub. Wcześniej musiałby mnie pouczyć, jak mam być dobrym mężem, a ją – jak być dobrą żoną. Wyobrażasz sobie? Artur – on, który nie jest ani mężem, ani żoną i tak naprawdę gówno wie o życiu. Kasę dają mu ludzie za to, że chodzi w sukience – i on miałby mnie uczyć takich rzeczy? Mimo że do kościoła nie chodził i krzyży nie wieszał, to jednak Mandaryn z Bogiem rozmawiał, co mnie zawsze śmieszyło. Rozmawiał z nim jakby byli sobie równi. Uważał, że byli. Modlitwa Mandaryna była bardzo osobliwa. Niezwykła. Rozmawiał z Bogiem bardzo często. Często się z nim kłócił, choć przecież nikt mu nie odpowiadał. Zaczynał rozmowę – modlitwę – i po kilku zdaniach padało zawsze nieuchronne:

– Co powiedziałeś?

Wkrótce seriami padały, zależnie od sytuacji i emocji:

– No nie!

– Nie wierzę!

– God, jak mogłeś?

– Nie, nie, nie i jeszcze raz nie!

– Nigdy ci tego nie wybaczę.

Czasem jego modlitwa kończyła się milczeniem. Zwykle jednak pod jej koniec dawało się słyszeć optymistyczne nuty i pojednawczy ton.

– Wiesz, Boże… myślę, że Ty jesteś tak naprawdę jeden. Jahwe, Budda,

Mahomet i Chrystus. Ludzie są głupcami. Stworzyłeś świat. Dałeś impuls do wielkiego wybuchu i świat się zaczął. Ja wiem to. Od tej chwili nie robisz nic. Tylko patrzysz. Przez miliony lat świat stał się tym, czym jest, i jest tak dalej. To, że jesteś Mahometem lub Buddą dla jednych, a dla innych Re, to ta sama wiara. W coś najwyższego. Cała otoczka wokół jest dziełem ludzkim. Jest nieważna. Msze, obrzędy, Biblia czy Koran. Wszystkie świętości to dzieło ludzkie. To osnowa, która powstała tak samo, jak po latach zanieczyszczenie. Wokół czegoś, co się cały czas kręci. Rozumiesz?

– Tak, rozumiem.

Na co Mandaryn, wykorzystując głęboko ukrytą pod zewnętrznością totalnego ignoranta niebezpieczną inteligencję w chwili jej genialnego przebłysku, właściwym sobie humorem, odpowiadał:

– Nie, nie rozumiesz. Bóg chrześcijan powiedział: „królestwo boże jest w tobie i wokół ciebie. Nie w budowlach z drewna i kamienia! Rozłup kawałek drewna i ja tam będę. Unieś kamień, a mnie odnajdziesz”… To jego słowa, naprawdę. W 1945 roku w Holandii w Nag Hamadi odnaleziono zwój, który opisano jako „Sekretne Kazania Żyjącego Jezusa”. Zwój, tak zwana Ewangelia według Świętego Tomasza, przez uczonych na całym świecie uznano za najdokładniejszy istniejący zapis słów Jezusa. Nie zmieniony przez kilkanaście wieków. A Watykan odmówił uznania ich, uznając za herezję… I tak Mandaryn rozmawiał ze mną i ze swoim Bogiem. Nigdy nie chodzili do kościoła i żyli „bezbożnie”. Bardziej lubili palić trawkę i oglądać filmy w zaciszu swojego gniazdka w bloku z wielkiej płyty. Poza pracą marzył, by konopie mógł uprawiać każdy. By były legalne jak alkohol.

– Popatrz, Art, jeśli ja kulturalnie zapalę sobie lolka z Anetką w domu, nie wadząc nikomu, jestem narkusem i wielkim przestępcą. Ale jak koleś z mojej klatki wali wódę i co wieczór wypędza swoje dzieci na ulicę; żona chodzi z podbitymi oczami, bo ten skurwiel ją zbił, to jest dobrze? Jeśli ja wyhoduję sobie kilka krzaków i mam na własne potrzeby, to dostanę za to parę lat. Bo to produkcja narkotyków. A policja, zamiast zająć się gościem z mojej klatki ugania się za pieniądze podatników za spokojnymi miłośnikami zioła, marnując czas. Powiedz, czy to jest normalny kraj. Czy to ma sens? No, powiedz, w końcu jesteś pół-Czechem – inaczej to widzisz. Mówię ci – to jest taki nasz rak, nasza choroba – co drugi to złodziej, sam wiesz… ale każdy jest katolikiem i się modli w niedzielę przed rosołem do Boga. Żeby wszyscy widzieli, jakie ma drogie ciuchy. Wszyscy mogą bez limitów pić wódkę, ale już zapalić nie można.

Opowiadał mi o Holandii, kraju, którego jeszcze wtedy nie znałem. Dziwiłem się, że mogą na ziemi istnieć takie miejsca, gdzie żyje tak jak tego się chce i to nie przeszkadza nikomu. Mandaryn zaciągał się jointem i snuł marzenia o wyjeździe. Chciał walczyć o „słuszną sprawę”, „aby jego syn mógł żyć normalnie” i marzyć o tym, że kiedyś będzie mógł hodować swoje ziele, płacić podatki i zasilać skarb państwa. Kiedy już wyjechałem, Mandaryn i jego Anetka wciąż zbierali na wyjazd do Holandii. Los – ludzką ręką – pokrzyżował plany. Po Wigilii, przed Nowym Rokiem, proboszcz chodził po kolędzie po całym Ozimku. Nigdy nie zapraszali księdza do domu. Uznali, że nie będą płacić za coś, czego nie potrzebują.

Tego dnia nie było Mandaryna w domu. Drzwi księdzu otworzyła Anetka.

A że była gościnną i miłą osóbką, wpuściła plebana z kolędnikami. Zrobiła herbatę i kiedy ministranci poszli, opowiedziała, jaki jest ich stosunek do wiary, Kościoła i życia. Pleban wysłuchał, pokręcił głową, podniósł palec wskazujący do góry i nie dopijając herbaty, trzasnął drzwiami. W ich domu konopie leżały na wierzchu. Nie było powodu, aby je kryć. Gdy Anetka rozmawiała z klechą, jeden z ministrantów ukradł pudełko z ziołem. Pleban znalazł je na zakrystii. Na przesłuchaniu chłopców pod amboną o wszystkim się dowiedział. Kilka tygodni później, w lutym, kiedy zapomnieli o wszystkim, do drzwi zapukali policjanci. Z psem, nasłani przez obrażonego za brak wiary i życie w ciągłym grzechu plebana. Znaleźli trzy kilogramy trawy i trochę haszyszu. Jako że była jeszcze zima, Mandaryn z Anetką mieli jeszcze spory zapas. Skuli Mandaryna i wyprowadzili. Jak niebezpiecznego dla społeczeństwa przestępcę. Anetka stała na mrozie zalana łzami, a sąsiad – pijak – szedł, zwyczajnie chwiejnym krokiem po całym chodniku, śmiejąc się w głos z ich nieszczęścia po pijanemu. Mandaryn dostał cztery lata i dziesięć miesięcy. W marcu, trzy tygodnie po aresztowaniu, Anetka nie dostała okresu. Na początku myślała, że się spóźnia przez ostatnie wydarzenia. Po sześciu tygodniach poszła do lekarza. Badanie potwierdziło, że jest w ciąży. Powiedziała mu o dziecku po pół roku. Miała brzuch i nie mogła tego dłużej ukrywać. Mandaryn był już od dawna załamany. Udawał tylko przed lubą, że wszystko jest w należytym porządku. Z miłości, bo kochał ją. Nie mówił nic, aby jej nie martwić. A był w fatalnym stanie i chudł w oczach. Więzienie to nie obóz harcerski. Załamał się do reszty. Przed latem zachorował na płuca i umarł cichutko.

Nigdy nie dowiedziałem się, co stało się z Anetką i z ich dzieckiem. Podobno sama wyjechała do Holandii, aby swojego syna wychować już w normalnym kraju. Wtedy o niczym nie wiedziałem. Wtedy nie było jeszcze Anetki i był tylko internat. Była moja Monika.

Po weekendzie, kiedy poznałem Mandaryna, topiąc z nim smutek z powodu spotkania, na które moja miłość nie przyszła, otworzył mi oczy na rzeczy, których nie dostrzegałem. Wytłumaczył mi to, czego nie rozumiałem. Po powrocie do internatu Monika przyszła do mnie. Byłem gotów do rozmowy:

– Więc co, pogadamy? Nie mogłam w piątek, bo dopiero dzisiaj przeczytałam twój liścik! Bardzo się spieszyłam na pociąg, wpadłam tylko po plecak. Nie zauważyłam go, przepraszam.

Tego wieczoru długo ze sobą rozmawialiśmy. Zupełnie poważnie, po raz pierwszy o tym, co będzie, kiedy skończymy szkołę. Stanęliśmy koło tego okna i spojrzałem w dół, nie było tam nic. Żadnych róż, żadnego rozczarowania, żadnych łez. Wszystko zakryły wolno opadające płatki śniegu. Monika nigdy się o nich nie dowiedziała. Pozostała tylko nieskazitelna biel śniegu.

Jak nasza miłość. Jednak śnieg już niedługo miał pozostać zupełnie czysty i biały. Nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy. Pamiętam dobrze, jak potem, wieczorem, na końcu korytarza, przy balkonie zebrała się nas jakaś grupa, kilkunastu ludzi. Sidu w wielkiej, kolorowej czapce, wypełnionej dredami, na skórzanym bębenku wybijał rytm jak w transie. Palczak na gitarze jak Hendrix ciągnął melodię. My śpiewaliśmy, słuchaliśmy… i byliśmy po prostu razem. Edyta tego wieczoru zaśpiewała najpiękniej. Wiele lat później widziałem, jak śpiewa o tym, że „jest kobietą”. Mnie przypomniało się, jak przychodziła w szpilkach na praktykę. Jak tego wieczoru wszyscy prosili ją, aby zaśpiewała, aż z uśmiechem się zgodziła. Potem przyszedł dwumetrowy, wolno chodzący pan Jerzy, z rękoma tradycyjnie za sobą splecionymi na krzyżu. Popatrzyłem na Monikę, kiedy pan Jerzy kończył obchód, i po rozpoczęciu regulaminowej ciszy nocnej zapraszał:

– Dziewczęta, idziemy już spać.

Nasze spojrzenia spotkały się ukradkiem na ułamek sekundy. Wciąż bowiem utrzymywaliśmy swój związek w tajemnicy. Jej oczy płonęły blaskiem. Usta nigdy jeszcze nie smakowały tak, jak tej właśnie nocy.

Zimowe niebo

Nadeszła zima. My mieliśmy lato. Lato naszej miłości. Oboje wiedzieliśmy, jak nazwać tę cieniutką nić, która nas łączyła. Ani ja, ani moja M. nie chcieliśmy głośno o tym mówić.

Po studniówce coraz częściej w naszych rozmowach pojawiał się jednak ten sam temat. Wracał jak bumerang. Bałem się ja, bała się ona. Co będzie, kiedy skończymy szkołę? Mieliśmy coraz mniej czasu. Mniej niż sto dni. Nie wiedziała, co chce robić w życiu. Ja byłem zdecydowany. Nie wiedziałem tylko, na którą dostanę się uczelnię. I… czy się w ogóle dostanę. Coraz częściej się kłóciliśmy. Scenariusz osiemnastego grudnia powtórzył się już wkrótce, tym razem czternastego lutego. Nie odzywaliśmy się do siebie tydzień, a kiedy znów leżałem u jej boku z wplecionymi w jej włosy palcami, zapytałem:

– Co z nami będzie?

– Nie wiem, Art, naprawdę nie wiem – i po chwili dodała:

– Zapomnisz o mnie szybko i przestanę dla ciebie istnieć.

Kiedy to usłyszałem, ogarnął mnie potworny smutek. Trzeba przyznać, że nie są to słowa napawające otuchą kogoś, kto kocha. Nie chciałem, aby to była prawda. Powiedziałem jej o tym, a ona milczała. Nie dowiem o czym wtedy myślała. Nigdy też nie będę wiedział, co oznaczał jej smutny uśmiech, kiedy w chwilę potem odparłem:

– Nigdy się tak nie stanie. Nie zapomnę o tobie, będę cię pamiętał do końca, do końca wszechświata. Popatrzyła na mnie, uśmiechnęła się lekko i wtuliła we mnie jak kociak.

A może się wtedy nie uśmiechała? Może nie wierzyła w Moje Wielkie Słowa. Tak bardzo wtedy chciałem jej powiedzieć, jak ją kocham, bo tej nocy kochałem ją też najsilniej, przyjmując, że uczucie ma jakąkolwiek skalę czy wymierne jednostki. Ale było to najsilniej w moim życiu. Najmocniej.

Tylko raz. Właśnie wtedy.

Nigdy o niej nie zapomniałem i nie zapomnę. Pamiętam jej oczy, kiedy na mnie patrzyły i pamiętam, jak je nocą zamykał sen. Kiedy się kochaliśmy, kiedy moje dłonie wypełniała krągłościami najsłodszych we wszechświecie piersi, zagryzała piękne, miękkie wargi. Kiedy się wiła na mnie jak jaszczurka. Kiedy całowałem jej mokry od pożądania brzuch i jak słodko smakowały pocałunki okryte całunem nocy. Pamiętam i nigdy o niej nie zapomnę! Jak mógłbym zapomnieć o mojej Mo. O mojej Monice.

Minęło już prawie dwadzieścia lat od tamtych wydarzeń, a mimo to wciąż pamiętam wiele szczegółów. Przez wszystkie te lata w końcu sierpnia wysyłałem jej maleńki drobiazg, by wiedziała, że 4 września o niej pamiętam. Wysyłałem coś takiego co roku, z różnych zakątków ziemi, i nawet nie miałem pewności, czy moje przesyłki trafiały do niej.

Wierzyłem, że tak jest. Chciałem, by na urodziny zawsze coś dostała ode mnie. By wiedziała, że żyję. I że pamiętam. Pisałem na adres jej rodziców. Teraz już wiem, że nigdy nie powinienem był tego robić. Choć z drugiej strony, wiele to też zmieniło. Bardzo wiele. Dziś jest 4 września. W tym roku niestety nie wyślę już nic. I nigdy też tego nie zrobię.

Kiedy pierwszy raz poważnie się pokłóciliśmy, pierwszy wyciągnąłem do niej rękę na zgodę. Następnym razem to ona zrobiła pierwszy krok. Za trzecim razem było zupełnie inaczej.

Nadchodził kwiecień, wiedziałem już, że chcę studiować fotografię na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu albo w Pradze. To ojciec mnie do tego namówił. Wolałem oczywiście we Wrocławiu, bo chciałem być blisko niej. Ona nadal nie wiedziała, co chce robić. Myśleliśmy naiwnie, że wszystko będzie takie proste. Jakże się myliliśmy! Wiedziałem, że coś muszę zrobić. Tylko co? Zadawałem sobie to pytanie wielokrotnie. Wciąż o tym myślałem. Pewnego piątku napisałem do niej list. Wiedziałem, że kiedy będzie jechać pociągiem do domu, przeczyta i będzie mieć dość czasu, aby go dobrze przemyśleć. Napisałem więc:

Droga Mo!

Pomyślałem, że napiszę do Ciebie kilka słów, bo pewnie będziesz się trochę nudzić. Chciałbym więc, abyś go przeczytała dopiero w pociągu. Skoro czytasz, znaczy to z pewnością, że siedzisz już sobie wygodnie w przedziale. Poza tym to, co tu przeczytasz, jest bardzo ważne i dla mnie, i dla Ciebie. Właściwie nie wiem, od czego zacznę, ale jakoś muszę to chyba zrobić, prawda? Więc słuchaj.  Nigdy o tym poważnie nie rozmawialiśmy, o tym, co tak naprawdę jest między nami, choć oboje doskonale wiemy, jak to nazwać. Boimy się tylko tego bardzo. Boimy się siebie nawzajem. Jesteśmy do siebie bardzo podobni, to czyni nasz związek o wiele trudniejszym. Jednocześnie jednak o wiele bogatszym. Wiem, że mnie doskonale rozumiesz, i wiem, że mnie zrozumiesz, kiedy Ci powiem o tym, jak bardzo się boję jutra i każdego następnego dnia. Nie chcę, abym się kiedyś obudził, kiedyś, kiedy będę miał lat trzydzieści, czterdzieści, pięćdziesiąt czy sześćdziesiąt, a Ciebie nie będzie przy moim boku! Chcę spędzać z Tobą każdy dzień mojego życia. Chcę, aby wszystkie moje dni stały się dzięki Tobie naszymi. Za kilkanaście dni skończymy szkołę, tylko od nas zależy, co będzie dalej. Co będzie z naszym życiem i z nami. To my tworzymy każdy dzień, nie pozwólmy, aby te dni były stracone! Chcę być z Tobą wszędzie, wiem już, co chcę robić w życiu, i wiem, że nie chcę tego robić bez Ciebie. Nie pozwólmy, aby nasze drogi się rozeszły. Wszystko zależy tylko od Ciebie i mnie. Od nas, i niech tak pozostanie. Niech ja i Ty zawsze będzie dawało My! Oboje stoimy teraz razem na peronie własnych myśli. Czekamy na pociąg, który jest naszym wspólnym życiem, tylko od nas zależy, czy otworzymy jego drzwi i usiądziemy razem w przedziale. Ja już wiem. Czekam na Ciebie! Kocham Cię! Razem przezwyciężymy każdą trudność!

Twój Art.

Kiedy przyjechała w niedzielę, powiedziała tylko, abym więcej nie pisał takich listów. A ja – idiota – nie zrozumiałem i się obraziłem. Teraz wiem, że powiedziała tak, bo była bardzo zaskoczona. Pokłóciliśmy się. Odtąd się nie odezwałem do niej ani słowem. A ona do mnie. Oboje byliśmy zbyt dumni, zbyt podobni do siebie. Zbyt głupi.

W kilka dni później zobaczyłem ją z jej starym znajomym. Szli sobie. Ale dla mnie to wtedy wyglądało zupełnie inaczej. Na kilka dni przed maturą złamała się, chciała ze mną porozmawiać. Nie pozwoliłem na to.

Kiedy tylko powiedziała:

– Artur, chciałabym…

– Oszczędź nam tego – uciąłem.

A może miałem wtedy rację? Może tak miało być? Może tak właśnie chciał los? W każdym razie nigdy już nie zamieniliśmy z sobą słowa. To było ostatnie zdanie tych, którzy się kochali. Ostatnie zdanie pary kochanków w ich beznadziejnej miłości.

Pozostały nam już tylko spojrzenia. Pamiętam bardzo dobrze, kiedy patrzyłem na nią ostatni raz. Wsiadała do samochodu tego kolegi, z którym widziałem ją wcześniej. Długie spojrzenie, z którego nie potrafiłem wtedy nic wyczytać. A powinienem wyczytać miłość. Myślę, że ja miałem w oczach to samo, ale Monika, tak jak ja, nie potrafiła z nich wtedy czytać. Byliśmy zbyt młodzi, dumni i głupi, aby ze sobą być. Rozstaliśmy się na zawsze. Chciało mi się wyć i skomleć jak szczeniakowi oderwanemu od suki. Ale nie zapłakałem. Ani jedna łza nie spłynęła po mojej twarzy. Ani jedna. Płakała dusza, która nie roni łez. Czar prysł jak pęcherzyk powietrza na wodzie po deszczu.

Następne tygodnie były dla mnie straszne. Dostałem się na obie uczelnie. Wybrałem tę w Pradze. Chciałem być jak najdalej od Wrocławia. Od Polski i miejsc, które przypominały mi Monikę.

Nie wiedziałem, co się z nią dzieje. Nie chciałem wiedzieć. Zostawiłem wszystko w Polsce. Kolegów, znajomych i całą resztę. Chciałem zostawić wspomnienia. One jednak ze mną zostały. Wyjechałem do Miasta Karola. Uciekłem. Monika została w Polsce i nigdy więcej już jej nie zobaczyłem. Znikła z mojego świata na zawsze. Znikła, by pojawić się znów dwadzieścia lat później i by mnie zabić.

W Pradze zamieszkałem w akademiku na Vinohradach, na Slezskej

25. Zaczął się zupełnie nowy rozdział mojego życia. To był bardzo dobry okres. Chodziłem z książkami na zajęcia, nie opuszczałem wykładów. Wciągnęła mnie ta niezwykle fascynująca dziedzina sztuki, jaką jest fotografia. Znów mieszkałem w mieście mojego dzieciństwa, jednym z najpiękniejszych miast Europy. Ciągle pamiętałem o mojej kochance, ale tylko kiedy byłem sam. Chodziłem na dodatkowe zajęcia, aby nie mieć czasu na myślenie. I rzeczywiście, myślałem o niej coraz mniej. Czasem tylko widywałem ją w metrze albo na ulicy. Kiedy jednak okazywało się, że dziewczyna na ulicy to nie ona… cieszyłem się.

Nie mogła tu być. Byłem w zupełnie innym kraju w innym, milionowym mieście, nie mogłem jej tutaj spotkać. Zrozumiałem wreszcie, nasza miłość była jak lód, który rozsadza skały. My byliśmy skałami, oboje niszczyliśmy się wzajemnie.

Zakochałem się znów w tym przepięknym miejscu, jakim jest Praga. Zakochałem się z aparatem i statywem. W miejscu, w którym najróżniejszego typu artystów jest więcej chyba, niż w jakimkolwiek innym europejskim mieście z Paryżem włącznie. Robiłem zdjęcia. Wkrótce okazało się, że niektóre z nich podobają się. Na początku moim wykładowcom i bandzie. Potem już na uczelni prezentowałem swoje prace na wystawie. Zachwycały się nimi zupełnie obce mi osoby, więc komentarze były bez cienia stronniczości. Cieszyłem się tym. Jednak najbardziej tym, że podobały się kochanemu dziadkowi.

Wreszcie życie nabierało kolorów. Sprawiało mi radość, że coś robię i to coś podoba się innym. Wykładowcy wróżyli mi świetlaną przyszłość. Twierdzili, że w moich zdjęciach jest coś, czego oni nie są

w stanie nauczyć, nazywali to wyczuciem, wrażliwością i stylem. Robiłem tylko czarno-białe zdjęcia, choć w tym czasie fotografia barwna była już powszechnie stosowana. Ja wolałem przedstawiać świat w odcieniach czerni i bieli, bo to nie było prawdziwe. Bo to był surrealizm, impresjonizm.

Po jednej z wystaw ze zdjęciami miasta zostałem wezwany do dziekanatu. Nie wiedziałem, o co chodzi. Okazało się, że u dziekana siedział zastępca redaktora naczelnego wydawnictwa Olimpia. Byłem oszołomiony. Starszawy pan zakomunikował mi jasno, że bardzo się zainteresował moimi fotografiami. Chciałby je też jeszcze raz obejrzeć i część z nich, oczywiście te najlepsze, wydać jako widokówki oraz umieścić w albumie Praga bliżej Europy. Tak po prostu. Był to czas, kiedy kończył się komunizm.

Wszystko działo się inaczej. Wszystko było możliwe. Myślałem, że oszaleję z radości. Byłem dopiero na trzecim semestrze. Następnego dnia poszedłem pod wskazany adres i pokazałem redaktorowi zdjęcia. On długo je oglądał przy oknie, a następnie wybrał, jego zdaniem, trzydzieści najlepszych. Wkrótce przyniosłem do laboratorium negatywy, podpisałem umowę na pięć tysięcy koron, a w kilka tygodni później większość sprzedawców pamiątek na Hradczanach miało już moje zdjęcia na widokówkach.

Po mniej więcej dwóch miesiącach pan Novotny oświadczył, że widokówki się sprzedają, i polecił mi zrobienie tym razem pięćdziesięciu nowych zdjęć na pocztówki oraz dwudziestu do albumu. Muszę przyznać, że był to dla mnie ogromny sukces. Nie komercyjny, ale fakt, że zostałem dostrzeżony jako twórca, dodawał mojej młodej duszy otuchy i wiary w przyszłość. Niewielu miało takie szczęście. Zanim ukończyłem piąty semestr, moje prace wystawiło już Národní Muzem na Vaclavaku, a ja byłem uznanym artystą. I ciągle ktoś zlecał mi jakieś prace. Mniej więcej na tym polegały moje pierwsze lata studiowania. W tym czasie nie miałem prawie żadnego kontaktu z kobietami. Choć koleżanki lubiły przebywać w moim towarzystwie, może dlatego właśnie, że ja ich unikałem, nie umawiałem się jak inni studenci. Nie było na to czasu, ani… ochoty.

Życie spokojnie biegło swoim nurtem. Po skończeniu trzeciego roku rozpocząłem studia na drugim kierunku, na dziennikarstwie. Tę myśl podsunął mi dziadek, który choć tego nie okazywał, był bardzo szczęśliwy i dumny z wnuka. W końcu to on dał mi pierwszy prawdziwy aparat i nauczył pstrykać. To on wszczepił mi wirus i zmienił moje życie.

Kiedy studiowałem już dziadkowe dziennikarstwo, okazało się, że

miałem w grupie kolegę, imieniem Petr, z którym szybko przypadliśmy sobie do gustu. Z wyglądu był typowym knedlem. Jasne włosy niesfornie mu się kłębiły wokół pucołowatej twarzy, opadając – a jakże – na kark. Pił piwo i potrafił wypić go mnóstwo. Nigdy nie wypijałem w Polsce więcej niż cztery piwa, wiem bowiem, że więcej już nie mogę, bo padnę. W Czechach potrafiłem wypić osiem. Choć myślę, że dla Petra takiej granicy nie było. To prawda, że polskie piwo jest inne i pije się też inaczej, ale nie zmienia to faktu, że czasem Petr bez trudu osiągał przebiegi dzienne rzędu dwunastu piw. Jestem też święcie przekonany, że gdyby dostał całą beczkę, też opróżniłby ją w błyskawicznym tempie.

Najlepszym prezentem urodzinowym, jaki mógłbym mu dać, był zatem doskonale prosperujący, niewielki browar pod Ołomuńcem albo Pilznem. Albo lepiej samo Pilzno.

Pracował w radiu Evropa. Był prowadzącym. Mówił do mikrofonu, co poważnie ograniczało jego piwne przebiegi. Kiedyś zaprosił mnie do swojego studio. Potem, jako dobrzy koledzy, spotykaliśmy się często, toteż równie często byłem z nim w radio. W końcu byłem studentem dziennikarstwa.

Nauczyłem się więc szybko tego, co robił on. Po jakimś czasie zaproponował mi, abyśmy razem prowadzili audycję. Początkowo miałem opory, bo co innego „puszczać” w eter piosenki, a co innego mówić do mikrofonu. Tym bardziej że w moim czeskim można było znaleźć oczywisty wpływ polskiego. Petr potraktował to jednak jako zaletę. W ten sposób stałem się, niejako nieświadomie, radiowcem. Podobała mi się ta praca, w dzień studiowałem fotografikę, w weekendy dziennikarstwo.

W dzień fotografowałem, w nocy aparat zamieniałem na mikrofon.

Brakowało mi tylko jednego – czasu. Moje dokonania w dziedzinie fotografii były na tyle duże, że pozwalały mi na samodzielność finansową. Z pieniędzmi nie było problemów, zresztą nie miałem ich kiedy wydawać. Czasem tylko wieczorem po pracy wychodziliśmy z Petrem do jakiejś gospody, by napić się piwa. To było wówczas całe moje życie towarzyskie. Odpowiadało mi to. Nie chciałem tego zmieniać. Czasem tylko, kiedy kładłem się spać, było mi smutno, że jestem samotny. I kiedy się rano budziłem i nie było przy mnie nikogo, właśnie wtedy najbardziej odczuwałem moją samotność.

Przypominałem sobie chwilę, kiedy się budziłem i nie otwierając oczu wiedziałem, że kiedy je otworzę, zobaczą ją. Kiedy je otwierałem w Polsce, widziałem kształtne usta, czasem uśmiechnięte przez sen, kiedy śniło się jej coś przyjemnego. Kiedy znów widziałem na jej twarzy napięcie, delikatnie, tak aby się nie obudziła, obejmowałem ją albo głaskałem; wtulała się we mnie wtedy jak młody kocurek. Lubiłem obserwować, jak śpi. Ale nie było jej już przy mnie. Nie było jej już tak naprawdę we mnie, a jeśli tak, to schowana bardzo głęboko.

Często rozmawialiśmy z Petrem na przeróżne tematy. O przyszłości, o planach, o kobietach. Uważał, że potrzebuję kobiety, ja się wtedy śmiałem z jego słów.

– Narząd nieużywany zanika, to atrofia, chłopie, zastanów się! – krzyczał znad kufla z pianą na górnej wardze.

Ciągle wspominał o swojej siostrze. Wyczuwałem w tym podstęp.

Wkrótce wiedziałem o niej dokładnie wszystko, co wie o sobie rodzeństwo: co lubi, a czego nienawidzi, jak się ubiera, co je i na co chodzi do kina. Wiedziałem też, że nie ma stałego chłopaka, a ci, z którymi się spotyka czasem, są dla niej – zdaniem Petra – „nieodpowiednimi obszczymurkami”.

W końcu był jej bratem, chciał więc dla niej jak najlepiej. Powiązała nas nić męskiego braterstwa. Dobrze było mi w tej przyjaźni. Wielokrotnie próbował namówić mnie, abyśmy się spotkali we trójkę, abym w końcu poznał jego siostrę. Ja konsekwentnie odmawiałem. On spotykał się w tym czasie z pewną dziewczyną, nie znałem jej, ale oczywiście opowiadał mi o niej. Właściwsze byłoby jednak stwierdzić, że opowiadał mi o wszystkim. Nikogo bardziej gadatliwego jak Petr nie znałem nigdy. Kiedy mu o tym mówiłem, niezmiennie odpowiadał:

– Młody, nie zapominaj, że jestem radiowcem.

Zawsze mówił do mnie „młody” choć to on był młodszy. Ale to ja byłem młodym dla niego.

Ze swoją holkou już od dawna chcieli się pobrać. Mówił mi o tym. Mówił, że będą mieć piękne, duże mieszkanie, a w nim dwoje uroczych dzieci.

– Knedliki – dodawałem z uśmiechem.

Wymarzył sobie wspólnie z nią, że nazwą je Zuzanka i Kubuś. Jeśli będą mieć „parkę”. Oczywiście opcji mieli wiele. Planowali ślub zaraz po skończeniu studiów. Ja miałem być ich świadkiem.

Pewnego dnia, wiosną, kiedy nagle po długiej i brudnej zimie w całym mieście przyroda z dnia na dzień wybuchła zapachami i świeżą zielenią, spotkało mnie coś, co nie było chyba zwykłym przypadkiem. Rankiem szedłem sobie Václavském Náměstí do stacji Muzeum zielonego metra. Spieszyłem się do Olimpii, byłem umówiony. Miałem tam dostarczyć kilka zdjęć Hradczan nocą na dziesiątą piętnaście, a była dziesiąta. Niosłem zdjęcia jak zwykle w teczce pod pachą. Cieszyłem się wiosennym słońcem i tym, że zima się wreszcie skończyła. W pewnym momencie poczułem silne uderzenie i moje fotki rozsypały się na chodniku. Leżały obok jakichś notatek, nieopodal wyjścia z metra pod Świętym Wacławem, pod nogami azjatyckich turystów, którzy robią wyłącznie zdjęcia i filmy. Mój upadek dał im oczywiście natychmiastowy obiekt godny utrwalenia na błonie. Spojrzałem z wściekłością na sprawcę tego wypadku i… okazało się, że to kobieta. No jasne! Na oko mogła mieć dwadzieścia kilka lat, na pewno mniej niż dwadzieścia pięć. Miała krótkie, lekko kręcone, ciemne włosy, ciemną skórę, wilgotne, pełne usta i wielkie, zielone oczy. Oczy, z których patrzyła na mnie wściekłość. W milczeniu zbieraliśmy swoje rzeczy, kiedy skończyliśmy i wstaliśmy, wycedziłem przez zęby:

– Niech to szlag. Co za debilka. No, co? – zapytałem zdenerwowany po polsku. – Lazłaś jak krowa, ciekawe, czy autem też tak jeździsz?

– Prosim, co že? – zapytała czerwona. – Promiň – dodała po chwili zdziwienia, kiedy szok jej przeszedł, stojąc nad moimi i swoimi rozrzuconymi papierami. Nie rozumiała na pewno całości, ale słowo krowa zrozumiała na sto procent. Kiedy oboje już zbieraliśmy papiery, odezwałem się do niej już normalnie, po czesku.

– Wie pani, że to nie była moja wina.

– Tak, przepraszam, ma pan rację.

– To już wie pani, co znaczy – tu powiedziałem po polsku – lazłaś jak krowa?

– Tak, wiem.

Ale wcale nie była rozbawiona jak ja. I zebrawszy się jak najszybciej, pobiegła w dół Vaclavaka.

Wieczorem w radiu, około północy, kończyliśmy z Petrem program. Kiedy w eter poszła ostatnia piosenka i odłożyliśmy słuchawki, spokojnie oznajmił:

– Dziś przyjdzie po nas moja siostrzyczka, powinna tu być za kilka minut. Wreszcie ją poznasz. Rozśmieszyło mnie to bardzo, bo w tej sytuacji nie miałem wyjścia, wiedziałem, że tę całą szopkę zaaranżował specjalnie, miałem dobry humor, więc nie byłem zły.

– Ona ma do ciebie jakiś interes, musi z tobą porozmawiać – zagaił z uśmiechem. Tak, oczywiście, a jej brat myślał, jak by tu ją zwabić podstępem! Przyszła. Przedstawił nas sobie, a ja, kiedy podszedłem do niej, pomyślałem sobie, że zupełnie nie odpowiada moim wyobrażeniom o niej. Wyglądała na lekko zbuntowaną licealistkę, oczy miała zupełnie jak Petr. Szczupła, wesoła i na pierwszy rzut oka lekko agresywna. Nie wiedziałem, jak to określić: jakby się nie bała niczego i nikogo. A już na pewno mojego spojrzenia.

Pomyślałem, że wie, czego chce od świata, i z pewnością to bierze. Jej uroda nie była oszałamiająca. Lecz nie była brzydka, była oryginalna, charakterystyczna. W obcisłych spodniach i czarnej skórzanej marynarce miała w sobie to coś. Nie musiała się afiszować kobiecością, by być kobietą. Nie musiała nakładać na twarz kilogramów kosmetyków i misternie układać fryzury. Wystarczyło, że stała nieruchomo, a w jej lekko niekobiecej postawie było milion razy więcej salonowej gracji i wdzięku salonowych dam. Nie prezentowała zbyt dużym dekoltem trzeciorzędowych cech płciowych, lecz mając na sobie szary golf, opinający jej maleńki biuścik na kształt dwóch słodziutkich pączusiów, stawała się bardziej pociągająca niż jakakolwiek inna istota na ziemi. Była sobą w każdym centymetrze sześciennym pozornie szarego ciała. Mógłbym dziesiątki razy mijać ją w drzwiach i nigdy nie zwróciłbym na nią uwagi, lecz gdyby raz jeden tylko spojrzała w moje oczy, stopiłaby każdy lód. Jak szlachetny kamień, który wydarty z czeluści ziemskich, jest wspaniały do końca tylko o tyle, o ile ma w sobie jakąś mało widoczną skazę, rysę, komara lub zatopioną w sobie nieczystość. Jubiler, kolekcjoner kochający szlachetne kamienie, za taki kamień zapłaci o wiele wyższą cenę, nawet jeśli ów klejnot będzie o połowę mniejszy od innego. Ja wiedziałem, że ona jest takim kamieniem, kiedy na mnie spojrzała i kiedy usłyszałem jej głos. Nie docierały do mnie słowa, tylko głos, jakże wspaniale brzmiał muzyką, jak echo. Niski, aksamitny, delikatny. Mógłbym go słuchać godzinami, sycić się nim jak wiosennymi promieniami słońca. Wymawiając niektóre głoski, czasem delikatnie je zniekształcała. Czyniła to jednak tak subtelnie, że prawie niezauważalnie, dodając wypowiadanym słowom niezwykłego uroku i oryginalności. Byłem nią zafascynowany, nie wiedziałem, czy mnie uwodzi, czy rzeczywiście się nam tak dobrze rozmawia. A właściwie słucha. Mnie słucha. Trwałem tak w niepewności, a ona wiedziała doskonale, co myślałem i co czułem. Poruszałem się po omacku, po pierwszym naszym spotkaniu chciałem się z nią spotkać znów jak najszybciej, ale nigdy bym jej o to nie poprosił. Czytała w moich myślach jak w otwartej książce.

– Bardzo dawno nie byłam nigdzie na mieście na kawie, a bardzo lubię, wiesz? Może… – i tu łamiące kości spojrzenie i lekki niezrozumiały uśmiech pojawiał się jej na twarzy… – zaprosiłbyś małą siostrzyczkę swojego kolegi knedla do jakiejś zacisznej kawiarenki, mogłoby ci się spodobać, co? Lubisz chyba kawę, panie Poważny… hm… noooo?

– Nie – wymamrotałem bezmyślnie, ale wyraźnie rozbawiony.

– O, szkoda, ale możesz się napić przecież herbaty, zresztą tu nie o to chodzi, kto co lubi tylko, kto czego chce i kto to dostanie. Prawda? No to kiedy?

– No tak, nie piłaś nigdy herbaty w Polsce, prawda?

– A co to ma do rzeczy?

– No widzisz, jednak ma. Zrobię ci kiedyś taką, to zrozumiesz. Chcesz?

– Pewnie, że chcę – rzuciła szybko uradowana tym pomysłem.

Chciałem krzyczeć, że jak najszybciej, teraz i na zawsze, chciałem iść z nią, dokąd tylko zechce, byleby tylko z nią! To, że ją spotkałem, spowodowało, że oniemiałem, oślepłem i nie czułem nic. Straciłem zmysły, była tylko ona, tylko jej pragnąłem. Nic więcej.

– Może jutro? Wieczorem po ciebie przyjdę, dobrze? Siostrzyczka popatrzyła i ze zdziwieniem odparła:

– Nie! Jeśli tak, to ja przyjdę do ciebie o osiemnastej i pójdziemy w jakieś miłe miejsce albo zrobisz mi tej polskiej herbaty.

– Dobrze. Jesteśmy umówieni.

– Ale poczekaj. Chcę cię, Arturze, zapytać o jedną sprawę.

– Słucham?

– Wy tę herbatę to w tej swojej Polsce uprawiacie? Bo ja słyszałam, że ryż wam się nie udawał.

I poszliśmy w swoje strony. Oboje z uśmiechem na ustach. Nazajutrz spotkaliśmy się znowu i rzeczywiście ona piła kawę, a ja herbatę. Rozmawialiśmy i spostrzegłem, że mimo tego, że tak naprawdę znaliśmy się zaledwie kilka godzin, kiedy ona mówiła i przerwała, ja potrafiłem dokończyć jej zdanie. Czułem się, jakbym znał ją od co najmniej długich miesięcy. Potrafiłem dokończyć jej myśl, a ona umiała dokończyć moją!

Kiedy wychodziliśmy z kawiarni, wtuliła się we mnie i została tak. Przed domem przyciągnęła mnie do siebie i gwałtownie, szybko, dziko pocałowała. Wiedziała, że ja też pragnąłem jej ust jak oszalały, ale nie pozwoliła się całować. Tylko tyle, ile uznała, że można. Zapytałem ją, o której godzinie się jutro znów zobaczymy, odpowiedziała mi pytaniem:

– A skąd wiesz, że chcę się z tobą widywać?

– Wiem!

– Wobec tego jak będę miała na to ochotę, to na pewno się dowiesz!

--------------------

Koniec darmowego fragmentu. Aby czytać dalej,

kup pełną wersję: http://www.wolneebooki.pl/book/view/6

WolneEbooki.pl - jakość. wybór. wolność.

Spis treści

Amsterdam

Mo

Utonąć w twoich oczach

Ty jeden wiedziałeś

Internat

Zimowe niebo